HomeRig VedaMandala 9Sukta 70Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.70

Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra’s strength)

स मर्मृजान इन्द्रियाय धायस ओभे अन्ता रोदसी हर्षते हितः । वृषा शुष्मेण बाधते वि दुर्मतीरादेदिशानः शर्यहेव शुरुधः ॥

स म॑र्मृजा॒न इ॑न्द्रि॒याय॒ धाय॑स॒ ओभे अ॒न्ता रोद॑सी हर्षते हि॒तः । वृषा॒ शुष्मे॑ण बाधते॒ वि दु॑र्म॒तीरा॒देदि॑शानः शर्य॒हेव॑ शु॒रुध॑: ॥

sá marmṛjāná indriyā́ya dhā́yasa ā́ ubhé antā́ ródasī harṣate hitáḥ | vṛ́ṣā śúṣmeṇa bādhate ví durmatī́r ā́dediśānaḥ śaryahéva śurúdhaḥ ||

Polishing himself for the power of Indra, he rejoices, set between the two ends of the worlds. A bull by force, he drives away the crooked mindings, charging like a hunter against the obstructers.

सः । म॒र्मृ॒जा॒नः । इ॒न्द्रि॒याय॑ । धाय॑से । आ । उ॒भे इति॑ । अ॒न्तरिति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । ह॒र्ष॒ते॒ । हि॒तः । वृषा॑ । शुष्मे॑ण । बा॒ध॒ते॒ । वि । दुः॒ऽम॒तीः । आ॒देदि॑शानः । श॒र्य॒हाऽइ॑व । शु॒रुधः॑ ॥सः । मर्मृजानः । इन्द्रियाय । धायसे । आ । उभे इति । अन्तरिति । रोदसी इति । हर्षते । हितः । वृषा । शुष्मेण । बाधते । वि । दुःमतीः । आदेदिशानः । शर्यहाइव । शुरुधः ॥saḥ | marmṛjānaḥ | indriyāya | dhāyase | ā | ubhe iti | antariti | rodasī iti | harṣate | hitaḥ | vṛṣā | śuṣmeṇa | bādhate | vi | duḥ-matīḥ | ādediśānaḥ | śayarhā-iva | śurudhaḥ

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
मर्मृजानःpurifying/cleansing (himself), being purified
मर्मृजानः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective/Verbal)
Root√मृज् (मार्जने) → मर्मृजान (वर्तमान कृदन्त)
इन्द्रियायfor (his) power/strength
इन्द्रियाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
धायसेfor nourishment/sustaining might
धायसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधायस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘पोष/धारण-शक्ति’)
ओभेboth
ओभे:
कर्म
TypePronoun (dual adjective)
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्ताthe two ends/bounds
अन्ता:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्त (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
हर्षतेrejoices/exults
हर्षते:
क्रिया
TypeVerb
Root√हृष् (हर्षे) अथवा √हर्ष् (हर्षे)
हितःset/placed; stationed
हितः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective/Verbal)
Root√धा (धारणे) → हित (क्त)
वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषन् (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
शुष्मेणwith force/impetuous might
शुष्मेण:
करण
TypeNoun
Rootशुष्म (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
बाधतेpresses back/overcomes
बाधते:
क्रिया
TypeVerb
Root√बाध् (पीडने/निवारणे)
विapart, asunder, away
वि:
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
दुर्मतीःevil thoughts/ill-minded (ones)
दुर्मतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्मति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘दुष्टा मति’)
towards, unto
:
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootआ (उपसर्ग)
देदिशानःshining forth; showing himself
देदिशानः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective/Verbal)
Root√दिश् (दर्शने/दिशने) → देदिशान (वर्तमान कृदन्त; तीव्र/आवृत्त-प्रयोगः)
शर्यहाthe shatterer/slayer (a heroic epithet)
शर्यहा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशर्यहन् (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘शर्य-हन्’)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
शुरुधःobstacles/barriers
शुरुधः:
कर्म
TypeNoun
Rootशुरुध् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘अवरोध/प्रतिरोध’)