HomeRig VedaMandala 9Sukta 70Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 9.70

Devata: Soma Pavamāna

स मृज्यमानो दशभिः सुकर्मभिः प्र मध्यमासु मातृषु प्रमे सचा । व्रतानि पानो अमृतस्य चारुण उभे नृचक्षा अनु पश्यते विशौ ॥

स मृ॒ज्यमा॑नो द॒शभि॑: सु॒कर्म॑भि॒: प्र म॑ध्य॒मासु॑ मा॒तृषु॑ प्र॒मे सचा॑ । व्र॒तानि॑ पा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ चारु॑ण उ॒भे नृ॒चक्षा॒ अनु॑ पश्यते॒ विशौ॑ ॥

sá mṛjyámāno daśábhiḥ su-kármabhiḥ prá madhyamā́su mātṛ́ṣu pra-mé sácā | vratā́ni pā́no amṛ́tasya cā́ruṇa ubhé nṛ-cákṣā ánu paśyate víśau ||

Being cleansed by ten right workings, he moves with the middle Mothers, in the forward measure. Drinking the beautiful immortality, with human-seeing he beholds both peoples (both domains).

सः । मृ॒ज्यमा॑नः । द॒शऽभिः॑ । सु॒कर्म॑ऽभिः । प्र । म॒ध्य॒मासु॑ । मा॒तृषु॑ । प्र॒ऽमे । सचा॑ । व्र॒तानि॑ । पा॒नः । अ॒मृत॑स्य । चारु॑णः । उ॒भे इति॑ । नृ॒ऽचक्षाः॑ । अनु॑ । प॒श्य॒ते॒ । विशौ॑ ॥सः । मृज्यमानः । दशभिः । सुकर्मभिः । प्र । मध्यमासु । मातृषु । प्रमे । सचा । व्रतानि । पानः । अमृतस्य । चारुणः । उभे इति । नृचक्षाः । अनु । पश्यते । विशौ ॥saḥ | mṛjyamānaḥ | daśa-bhiḥ | sukarma-bhiḥ | pra | madhyamāsu | mātṛṣu | pra-me | sacā | vratāni | pānaḥ | amṛtasya | cāruṇaḥ | ubhe iti | nṛ-cakṣāḥ | anu | paśyate | viśau

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मृज्यमानःbeing purified/cleansed
मृज्यमानः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्मणि-भावः
TypeParticiple (Passive) / Adjective
Rootमृज् (धातु) → मृज्यमान (शानच्)
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
सुकर्मभिःwith good deeds/rites
सुकर्मभिः:
करण
TypeNoun (compound) / Adjective used substantively
Rootसु-कर्मन् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
मध्यमासुin the middle (stages/places)
मध्यमासु:
अधिकरण
TypeAdjective used locatively (elliptic noun)
Rootमध्यम (विशेषण-प्रातिपदिक) + आसु (स्त्री. ‘आ’/‘अस्’ इत्यस्य लोक. बहु.?) → ‘मध्यमासु’ (समास/पदबन्ध)
मातृषुamong the mothers
मातृषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
प्रमेforth/indeed; (or) ‘for me’ (if read प्र + मे)
प्रमे:
TypeIndeclinable (Vedic particle) / unclear segmentation
Rootप्र + मा (धातु) → प्रमे (वेद. अव्यय/निपात-रूप; ‘प्रमे’ = ‘प्र + मे’ इति पदच्छेदे ‘मे’ = मयि/मम न)
सचाtogether with, in company
सचा:
TypeIndeclinable
Rootसच्/सच (अव्यय; ‘सचा’ = सह)
व्रतानिvows/ordinances/ritual observances
व्रतानि:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
पानःdrinking; the drinker
पानः:
कर्तृ
TypeParticiple/Noun (agentive)
Rootपा (धातु) → पान (कृदन्त; ‘पानः’ = शानच्/घञ्-प्रायः ‘drinking’/‘drinker’)
अमृतस्यof immortality / of the nectar
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
चारुणःbeautiful, pleasing
चारुणः:
सम्बन्ध / विशेषण
TypeAdjective
Rootचारु (विशेषण-प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
नृचक्षाhaving men as observers; man-seeing
नृचक्षा:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootनृ-चक्षस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय; ‘having men as witnesses/seeing men’)
अनुafter, along, in accordance
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
पश्यतेhe sees
पश्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
विशौthe two peoples/clans
विशौ:
कर्म
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)