HomeRig VedaMandala 9Sukta 70Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.70

Devata: Soma Pavamāna

स भिक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे । तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः ॥

स भिक्ष॑माणो अ॒मृत॑स्य॒ चारु॑ण उ॒भे द्यावा॒ काव्ये॑ना॒ वि श॑श्रथे । तेजि॑ष्ठा अ॒पो मं॒हना॒ परि॑ व्यत॒ यदी॑ दे॒वस्य॒ श्रव॑सा॒ सदो॑ वि॒दुः ॥

sá bhíkṣamāṇo amṛ́tasya cā́ruṇa ubhé dyā́vā kā́vyenā ví śaśrathe | téjiṣṭhā ápo maṃhánā pári vyata yadī́ devásya śrávasā sádo vidúḥ ||

Seeking the beautiful immortality, he spreads out by the poet’s seeing across both heavens. With swift generosity he encompasses the most shining waters, when by the god’s glory they know the seat (the luminous station).

सः । भिक्ष॑माणः । अ॒मृत॑स्य । चारु॑णः । उ॒भे इति॑ । द्यावा॑ । काव्ये॑न । वि । श॒श्र॒थ्चे । तेजि॑ष्ठाः । अ॒पः । मं॒हना॑ । परि॑ । व्य॒त॒ । यदि॑ । दे॒वस्य॑ । श्रव॑सा । सदः॑ । वि॒दुः ॥सः । भिक्षमाणः । अमृतस्य । चारुणः । उभे इति । द्यावा । काव्येन । वि । शश्रथ्चे । तेजिष्ठाः । अपः । मंहना । परि । व्यत । यदि । देवस्य । श्रवसा । सदः । विदुः ॥saḥ | bhikṣamāṇaḥ | amṛtasya | cāruṇaḥ | ubhe iti | dyāvā | kāvyena | vi | śaśrathe | tejiṣṭhāḥ | apaḥ | maṃhanā | pari | vyata | yadi | devasya | śravasā | sadaḥ | viduḥ

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
भिक्षमाणःbegging, seeking
भिक्षमाणः:
कर्तृ
TypeParticiple (present middle)
Root√भिक्ष् (याच्) + शानच्
अमृतस्यof immortality / of ambrosia
अमृतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
चारुणःof the lovely/beautiful (one)
चारुणः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्म (with वि-शॄ/शॄ?)
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्म
TypeNoun (compound)
Rootद्याव् (द्यौः) + पृथिवी (समासः: द्वन्द्व)
काव्येनby poetic skill / by inspired art
काव्येन:
करण
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
शश्रथेhas spread out / has expanded
शश्रथे:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रथ् (शिथिलीकृ/विस्तार) (परस्मै/आत्मनेपद) + लिट्
तेजिष्ठाःmost brilliant
तेजिष्ठाः:
कर्तृ (of following verb)
TypeAdjective
Rootतेजस् → तेजिष्ठ (अतिशय-तमा)
अपःwaters
अपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
मंहनाwith might / with bounty
मंहना:
करण
TypeNoun
Rootमंहना (प्रातिपदिक; ‘उदारता/बल/वेग’)
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
व्यतhas encompassed / has pervaded
व्यत:
क्रिया
TypeVerb
Root√वी/व्यय्? (वेदिक-रूप: व्यत् < √व्या/√व्य (विस्तार/विभाग) )
यदीwhen, if
यदी:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
श्रवसाby fame / by glory
श्रवसा:
करण
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
सदःseat, session, assembly
सदः:
कर्म
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
विदुःthey have known / found
विदुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञा)