HomeRig VedaMandala 9Sukta 70Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.70

Devata: Soma Pavamāna (purified Soma as an inner power of truth and delight)

त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रे सत्यामाशिरं पूर्व्ये व्योमनि । चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यदृतैरवर्धत ॥

त्रिर॑स्मै स॒प्त धे॒नवो॑ दुदुह्रे स॒त्यामा॒शिरं॑ पू॒र्व्ये व्यो॑मनि । च॒त्वार्य॒न्या भुव॑नानि नि॒र्णिजे॒ चारू॑णि चक्रे॒ यदृ॒तैरव॑र्धत ॥

trír asmai saptá dhenávo duduhre satyā́m āśíraṃ pū́rvye vyòmani | catvā́ry anyā́ bhúvanāni nirṇíje cā́rūṇi cakre yád ṛtaír ávardhata ||

Thrice the seven fostering powers milked out for him the true delight in the ancient wideness of the sky. And he fashioned four other beautiful worlds as his shining robe, when he increased by the laws of Ṛta.

त्रिः । अ॒स्मै॒ । स॒प्त । धे॒नवः॑ । दु॒दु॒ह्रे॒ । स॒त्याम् । आ॒ऽशिर॑म् । पू॒र्व्ये । विऽओ॑मनि । च॒त्वारि॑ । अ॒न्या । भुव॑नानि । निः॒ऽनिजे॑ । चारू॑णि । च॒क्रे॒ । यत् । ऋ॒तैः । अव॑र्धत ॥त्रिः । अस्मै । सप्त । धेनवः । दुदुह्रे । सत्याम् । आशिरम् । पूर्व्ये । विओमनि । चत्वारि । अन्या । भुवनानि । निःनिजे । चारूणि । चक्रे । यत् । ऋतैः । अवर्धत ॥triḥ | asmai | sapta | dhenavaḥ | duduhre | satyām | āśiram | pūrvye | vyomani | catvāri | anyā | bhuvanāni | nirṇije | cārūṇi | cakre | yat | ṛtaiḥ | avardhata

त्रिःthrice
त्रिः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (संख्या-प्रातिपदिक) / अव्ययीभाव-प्रयोग
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (धेनवः-विशेषण)
TypeNumeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक)
दुदुह्रेmilked (yielded)
दुदुह्रे:
Kriyā
TypeVerb
Root√दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने) धातु
सत्याम्true
सत्याम्:
Karma (आशिरम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य- (प्रातिपदिक)
आशिरम्blessing; prayer
आशिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootआशिस्/आशिर्- (प्रातिपदिक; ‘आशीः’ = blessing, prayer)
पूर्व्येin the ancient (primeval)
पूर्व्ये:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपूर्व्य- (प्रातिपदिक)
व्योमनिin the sky; in the firmament
व्योमनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्योमन्- (प्रातिपदिक)
चत्वारिfour
चत्वारि:
Viśeṣaṇa (भुवनानि-विशेषण)
TypeNumeral
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
अन्याother
अन्या:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds; realms
भुवनानि:
Karma (चक्रे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; √भू से निष्पन्न)
निर्णिजेfor the shining garment/covering (radiance)
निर्णिजे:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन) अथवा Adhikaraṇa (अर्थानुसार)
TypeNoun
Rootनिर्णिज्- (प्रातिपदिक; ‘आवरण/वस्त्र/दीप्ति’ इत्यर्थः, RV-प्रयोग)
चारूणिbeautiful; lovely
चारूणि:
Karma (भुवनानि-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु- (प्रातिपदिक)
चक्रेmade; fashioned
चक्रे:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (डुकृञ् करणे) धातु
यत्when; that which
यत्:
Sambandha (यद्… तदर्थे) / Adverbial (यदा-अर्थे)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतैःby the cosmic truths/laws (ṛta)
ऋतैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
अवर्धतgrew; increased
अवर्धत:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध् (वृधँ वर्धने) धातु