HomeRig VedaMandala 9Sukta 68Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 9.68

Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥

म॒न्द्रस्य॑ रू॒पं वि॑विदुर्मनी॒षिण॑: श्ये॒नो यदन्धो॒ अभ॑रत्परा॒वत॑: । तं म॑र्जयन्त सु॒वृधं॑ न॒दीष्वाँ उ॒शन्त॑मं॒शुं प॑रि॒यन्त॑मृ॒ग्मिय॑म् ॥

mandrásya rūpáṃ vívidur manīṣíṇaḥ śyénो yád ándho ábharat parāvátaḥ | táṃ márjayanta su-vṛ́dhaṃ nadī́ṣv ā́ uśántam aṃśúṃ paríyantam ṛ́gmiyam ||

The thinkers have found the form of the rapturous one, when the eagle brought the Soma-essence from the far beyond. They cleanse him, well-growing, in the rivers— the desired ray moving around, fit for the hymn and the rhythm of truth.

म॒न्द्रस्य॑ । रू॒पम् । वि॒वि॒दुः॒ । म॒नी॒षिणः॑ । श्ये॒नः । यत् । अन्धः॑ । अभ॑रत् । प॒रा॒ऽवतः॑ । तम् । म॒र्ज॒य॒न्त॒ । सु॒ऽवृध॑म् । न॒दीषु॑ । आ । उ॒शन्त॑म् । अं॒शुम् । प॒रि॒ऽयन्त॑म् । ऋ॒ग्मिय॑म् ॥मन्द्रस्य । रूपम् । विविदुः । मनीषिणः । श्येनः । यत् । अन्धः । अभरत् । परावतः । तम् । मर्जयन्त । सुवृधम् । नदीषु । आ । उशन्तम् । अंशुम् । परियन्तम् । ऋग्मियम् ॥mandrasya | rūpam | vividuḥ | manīṣiṇaḥ | śyenaḥ | yat | andhaḥ | abharat | parāvataḥ | tam | marjayanta | su-vṛdham | nadīṣu | ā | uśantam | aṃśum | pari-yantam | ṛgmiyam

मन्द्रस्यof the gladdening/pleasant (one)
मन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective
Rootमन्द्र- (प्रातिपदिक)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootरूप- (प्रातिपदिक)
विविदुःthey have found/recognized
विविदुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ‘to know/find’)
मनीषिणःthe sages, the wise
मनीषिणः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun (agent noun)
Rootमनीषिन्- (प्रातिपदिक; ‘wise, thoughtful’)
श्येनःthe falcon/eagle
श्येनः:
कर्तृ (of the subordinate clause)
TypeNoun
Rootश्येन- (प्रातिपदिक)
यत्which (that)
यत्:
कर्म (relative object marker)
TypePronoun (relative)
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्धःthe Soma-juice (pressed draught)
अन्धः:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootअन्धस्- (प्रातिपदिक; सोमरस)
अभरत्brought, carried
अभरत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् ‘to bear, bring’)
परावतःfrom afar, from the distant region
परावतः:
अपादान (source)
TypeNoun (ablatival use)
Rootपरावत्- (प्रातिपदिक; ‘far away, distant region’)
तम्him/that (Soma)
तम्:
कर्म (object)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्जयन्तthey cleansed/purified
मर्जयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√मृज् (मृजँ ‘to wipe/clean/purify’)
सुवृधम्well-grown, well-strengthened
सुवृधम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-वृध- (प्रातिपदिक; ‘well-grown, greatly strengthened’)
नदीषुin the streams/rivers (i.e., in the waters)
नदीषु:
अधिकरण (locus)
TypeNoun
Rootनदी- (प्रातिपदिक)
आन्indeed, quite (emphatic)
आन्:
TypeIndeclinable
Rootआन् (वेदिक particle; intensifier/augment-like)
उशन्तम्desiring, eager
उशन्तम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeParticiple (adjectival)
Root√वश्/उश् (उश् ‘to desire, wish’ → उशन्त्- present participle)
अंशुम्the Soma-stalk/beam (Soma)
अंशुम्:
कर्म (object; apposition to ‘तम्’)
TypeNoun
Rootअंशु- (प्रातिपदिक; Soma-stalk/beam)
परियन्तम्going around, circulating
परियन्तम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeParticiple (adjectival)
Root√या (या ‘to go’) with परि-; यन्त्- present participle
ऋग्मियम्hymn-worthy, praised in ṛks
ऋग्मियम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootऋग्मिय- (प्रातिपदिक; ‘worthy of hymns/ṛc’)