HomeRig VedaMandala 9Sukta 68Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.68

Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्त्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम् ॥

स रोरु॑वद॒भि पूर्वा॑ अचिक्रददुपा॒रुह॑: श्र॒थय॑न्त्स्वादते॒ हरि॑: । ति॒रः प॒वित्रं॑ परि॒यन्नु॒रु ज्रयो॒ नि शर्या॑णि दधते दे॒व आ वर॑म् ॥

sá rórūvad abhí pū́rvā acíkradad upā́ruhaḥ śráthayan svā́date háriḥ | tiráḥ pavítraṃ paríyann urú járyo ní śáryāṇi dadhate devá ā́ váram ||

He roars and cries out over the ancient foundations; mounting upward, the tawny one loosens and makes sweetness. Passing across the filter, moving around in wide courses, the god sets down his swift motions and comes to the chosen excellence.

सः । रोरु॑वत् । अ॒भि । पूर्वाः॑ । अ॒चि॒क्र॒द॒त् । उ॒प॒ऽआ॒रुहः॑ । श्र॒थय॑न् । स्वा॒द॒ते॒ । हरिः॑ । ति॒रः । प॒वित्र॑म् । प॒रि॒ऽयन् । उ॒रु । ज्रयः॑ । नि । शर्या॑णि । द॒ध॒ते॒ । दे॒वः । आ । वर॑म् ॥सः । रोरुवत् । अभि । पूर्वाः । अचिक्रदत् । उपआरुहः । श्रथयन् । स्वादते । हरिः । तिरः । पवित्रम् । परियन् । उरु । ज्रयः । नि । शर्याणि । दधते । देवः । आ । वरम् ॥saḥ | roruvat | abhi | pūrvāḥ | acikradat | upa-āruhaḥ | śrathayan | svādate | hariḥ | tiraḥ | pavitram | pari-yan | uru | jrayaḥ | ni | śaryāṇi | dadhate | devaḥ | ā | varam

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
रोरुवत्roaring, loudly sounding
रोरुवत्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (Adjectival) / Kṛdanta
Root√रु (रवणे/क्रन्दने) → रोरुवत् (वर्तमान-कृदन्त)
अभिtowards, over
अभि:
अधिकारण/दिशा-निर्देश (towards/over)
TypeIndeclinable (Preverb/Adverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पूर्वाःthe former/earlier (ones/streams)
पूर्वाः:
कर्म (गत्यर्थे लक्ष्य-समूहः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
अचिक्रदत्cried out, shouted
अचिक्रदत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्रन्द् (क्रन्दने) with reduplication → चिक्रद्; aorist injunctive/augmentless
उपup to, near
उप:
दिशा/समीप्य
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
आरुहःmounting, ascending
आरुहः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple/Noun (agentive) / Kṛdanta
Root√रुह् (आरोहणे) with उपसर्ग आ- → आरुह; (agent noun/participle)
श्रथयन्loosening, making slack
श्रथयन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (Present) / Kṛdanta
Root√श्रथ् (शिथिलीकरणे/विस्रंसने) → श्रथय (णिच्) वर्तमान-कृदन्त
स्वादतेtastes sweet / is sweet
स्वादते:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्वद् (आस्वादने/रुचौ) → स्वादते
हरिःthe tawny one (Soma/steed-like Soma)
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
तिरःacross, through
तिरः:
अधिकारण/मार्ग-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्ययीभाव/अव्यय)
पवित्रम्the filter, strainer
पवित्रम्:
कर्म (गमनस्य)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
परियन्going around, moving through
परियन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (Present) / Kṛdanta
Root√या (गत्यर्थे) with परि- → परिय (वर्तमान-कृदन्त)
उरुwide, far, broad
उरु:
कर्म/अधिकारण (व्याप्ति)
TypeAdjective
Rootउरु (विशेषण-प्रातिपदिक)
ज्रयःthe rushing stream / swift course
ज्रयः:
कर्तृ/कर्तृ-सम्बन्ध (प्रवाहः)
TypeNoun
Rootज्रय (प्रातिपदिक; ‘वेग/प्रवाह’ इत्यर्थे) अथवा √ज्रि/ज्रय् (गत्यर्थ) से सम्बन्धित
निdown, into
नि:
दिशा-निर्देश (down/into)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
शर्याणिchannels/paths (for the flow)
शर्याणि:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्याणि (प्रातिपदिक; ‘शर्य’/‘शर्याण’—उपकरण/धाराः/मार्गाः इत्यादि; RV-विशिष्ट)
दधतेthey place, they set
दधते:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) → दधते
देवःthe god (Soma)
देवः:
कर्तृ (सम्बोधन-भावः/विशेषण-भावः: ‘the god’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
दिशा-निर्देश (towards)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वरम्the choice boon / the best (place/goal)
वरम्:
कर्म (गमनस्य लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)