Mantra 15
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
परि प्र सोम ते रसोऽसर्जि कलशे सुतः । श्येनो न तक्तो अर्षति ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॒ प्र सो॑म ते॒ रसोऽस॑र्जि क॒लशे॑ सु॒तः । श्ये॒नो न त॒क्तो अ॑र्षति ॥
Transliteration
pári prá soma te rásó asarji kalaśé sutáḥ | śyenó ná taktó arṣati ||
Translation
O Soma, your essence has been released in full into the vessel when you are pressed; you surge on like a falcon urged onward—an impetuous current of clarified delight.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । प्र । सो॒म॒ । ते॒ । रसः॑ । अस॑र्जि । क॒लशे॑ । सु॒तः । श्ये॒नः । न । त॒क्तः । अ॒र्ष॒ति॒ ॥परि । प्र । सोम । ते । रसः । असर्जि । कलशे । सुतः । श्येनः । न । तक्तः । अर्षति ॥pari | pra | soma | te | rasaḥ | asarji | kalaśe | sutaḥ | śyenaḥ | na | taktaḥ | arṣati
Word by Word
परिaround, all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सोमO Soma
सोम:
—
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तेthy, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
रसःjuice, sap, essence
रसः:
कर्तृ (असर्जि/अर्षति)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
असर्जिwas released/let flow
असर्जि:
—
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) <सृजति> (उपसर्गः: आ- निहितः ‘आसर्जि’ रूपे)
कलशेin the jar, in the vessel
कलशे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
कर्तृ-विशेषण (रसः/सोमः) अथवा सोमस्य विशेषण
TypeParticiple/Adjective
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त, क्त)
श्येनःa falcon, hawk
श्येनः:
उपमान (न-प्रयोगे) / कर्तृ-तुल्य
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
तक्तःsharpened/hewn, well-fashioned
तक्तः:
श्येनस्य विशेषण
TypeParticiple/Adjective
Rootतक्ष् (धातु) → तक्त (कृदन्त, क्त)
अर्षतिrushes, streams, flows
अर्षति:
—
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (धातु) <अर्षति>