Mantra 16
Sukta 9.66
Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna corpus; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for this hymn (needs project-level authority file).
Devata: Soma Pavamāna (Indu).
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī; verify metrically.
Samhita Patha (Devanagari)
महाँ असि सोम ज्येष्ठ उग्राणामिन्द ओजिष्ठः । युध्वा सञ्छश्वज्जिगेथ ॥
Samhita Patha (IAST)
म॒हाँ अ॑सि सोम॒ ज्येष्ठ॑ उ॒ग्राणा॑मिन्द॒ ओजि॑ष्ठः । युध्वा॒ सञ्छश्व॑ज्जिगेथ ॥
Transliteration
mahā́m̐ asi soma jyéṣṭha ugrā́ṇām indo ójiṣṭhaḥ | yúdhvā sán cháśvaj jigetha ||
Translation
Thou art mighty, O Soma, the eldest among the fierce; O Indu, most puissant in energy. Fighting on, thou conquerest ever and again.
Padapatha (Word Analysis)
म॒हान् । अ॒सि॒ । सो॒म॒ । ज्येष्ठः॑ । उ॒ग्राणा॑म् । इ॒न्दो॒ इति॑ । ओजि॑ष्ठः । युध्वा॑ । सन् । शश्व॑त् । जि॒गे॒थ॒ ॥महान् । असि । सोम । ज्येष्ठः । उग्राणाम् । इन्दो इति । ओजिष्ठः । युध्वा । सन् । शश्वत् । जिगेथ ॥mahān | asi | soma | jyeṣṭhaḥ | ugrāṇām | indo iti | ojiṣṭhaḥ | yudhvā | san | śaśvat | jigetha
Word by Word
म॒हाँgreat
म॒हाँ:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण ‘सोम’स्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियापद; कर्ता = त्वम्/सोमः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ज्येष्ठःthe eldest / foremost
ज्येष्ठः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण ‘सोम’स्य)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेष्ठतम)
उग्राणाम्of the fierce (ones)
उग्राणाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘among/of the fierce ones’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma-drop)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
ओजिष्ठःmost powerful
ओजिष्ठः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण ‘सोम’स्य)
TypeAdjective
Rootओजिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative from ओजस्)
युध्वाhaving fought
युध्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootयुध् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय; absolutive)
सञ्together, completely
सञ्:
(क्रियापद-विशेषक; ‘together/fully’)
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) → सञ् (sandhi-form before palatal/ś)
शश्वत्always, continually
शश्वत्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक/अव्यय)
जिगेथyou have conquered / you win
जिगेथ:
मुख्यक्रिया (कर्तृ = त्वम्/सोमः)
TypeVerb
Rootजि (धातु; ‘to conquer’)