Mantra 14
Sukta 9.66
Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna corpus; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for this hymn (needs project-level authority file).
Devata: Soma Pavamāna (Indu).
Chandas: Likely Jagatī; verify metrically.
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य ते सख्ये वयमियक्षन्तस्त्वोतयः । इन्दो सखित्वमुश्मसि ॥
Samhita Patha (IAST)
अस्य॑ ते स॒ख्ये व॒यमिय॑क्षन्त॒स्त्वोत॑यः । इन्दो॑ सखि॒त्वमु॑श्मसि ॥
Transliteration
asyá te sakhyé vayám iyákṣantas tvā́-ūtayaḥ | índo sakhitvám uśmasi ||
Translation
In this thy friendship we would move and offer ourselves, upheld by thy help; O Indu, we yearn for comradeship with thee.
Padapatha (Word Analysis)
अस्य॑ । ते॒ । स॒ख्ये । व॒यम् । इय॑क्षन्तः । त्वाऽऊ॑तयः । इन्दो॒ इति॑ । स॒खि॒ऽत्वम् । उ॒श्म॒सि॒ ॥अस्य । ते । सख्ये । वयम् । इयक्षन्तः । त्वाऊतयः । इन्दो इति । सखित्वम् । उश्मसि ॥asya | te | sakhye | vayam | iyakṣantaḥ | tvā-ūtayaḥ | indo iti | sakhi-tvam | uśmasi
Word by Word
अस्यof this (of you/this one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
तेto/for you; your
ते:
सम्प्रदान (beneficiary/for you) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते
सख्येin friendship, in companionship
सख्ये:
अधिकरण (locative: in/within)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; from सखि)
वयम्we
वयम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्
इयक्षन्तःdesiring to worship/sacrifice
इयक्षन्तः:
कर्ता (apposition to वयम्)
TypeVerb (participial form)
Rootयज् (धातु) — desiderative stem इयक्ष-
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वा
ऊतयःhelpers, aids, protections
ऊतयः:
कर्ता (apposition/predicate to वयम्)
TypeNoun
Rootऊति (स्त्री-प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्दु (पुं-प्रातिपदिक)
सखिO friend
सखि:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसखि (पुं-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (understood with उश्मसि)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्
उश्मसिwe desire, we wish
उश्मसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवश्/उश् (धातु: ‘to wish/desire’) → उश्मसि