Mantra 29
Sukta 9.63
Rishi: Pavamāna Soma seer-poets
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
अपघ्नन्त्सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒प॒घ्नन्त्सो॑म र॒क्षसो॒ऽभ्य॑र्ष॒ कनि॑क्रदत् । द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॑मुत्त॒मम् ॥
Transliteration
apághnan soma rákṣaso 'bhyàrṣa kánikradat | dyumántaṃ śúṣmam uttamám ||
Translation
Smiting the darkness-forces, O Soma, surge forth with a cry; bring the most supreme, radiant power of force.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒प॒ऽघ्नन् । सो॒म॒ । र॒क्षशः॑ । अ॒भि । आ॒र्ष॒ । कनि॑क्रदत् । द्यु॒ऽमन्त॑म् । शुष्म॑म् । उ॒त्ऽत॒मम् ॥अपघ्नन् । सोम । रक्षशः । अभि । आर्ष । कनिक्रदत् । द्युमन्तम् । शुष्मम् । उत्तमम् ॥apa-ghnan | soma | rakṣasaḥ | abhi | ārṣa | kanikradat | dyu-mantam | śuṣmam | ut-tamam
Word by Word
अपघ्नन्striking away, driving off
अपघ्नन्:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Rootअप-हन् (धातु √हन् ‘हनने’ उपसर्ग अप-) → वर्तमान कृदन्त (शतृ)
सोमO Soma
सोम:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
रक्षसःthe demons/evil spirits (rakṣasas)
रक्षसः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अभिtowards, against
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्षrush/flow (towards)!
अर्ष:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ/प्रवाहे; ‘to rush/flow’)
कनिक्रदत्crying aloud, roaring
कनिक्रदत्:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√क्रन्द् ‘क्रन्दने’ (कनि- उपसर्ग/प्रत्ययात्मक पुनरुक्ति-भावः) → वर्तमान कृदन्त (शतृ)
द्यु मन्तम्bright, splendid
द्यु मन्तम्:
Karma (कर्म) — शुष्मम्-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootद्युमन्त् (प्रातिपदिक; द्युमत् ‘bright, splendid’)
शुष्मम्strength, vigor, might
शुष्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
उत्तमम्highest, best
उत्तमम्:
Karma (कर्म) — शुष्मम्-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्ययान्त अतिशय)