Mantra 21
Sukta 9.63
Rishi: Rebhas/Kavi tradition of the Soma Pavamāna hymns (exact r̥ṣi attribution varies by Anukramaṇī for Soma sections; commonly treated as Pavamāna Soma stotras of seer-poets)
Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification/clarification)
Chandas: Jagatī (probable, by verse length and cadence typical of RV 9.63; verify against pada-count tradition)
Samhita Patha (Devanagari)
वृषणं धीभिरप्तुरं सोममृतस्य धारया । मती विप्राः समस्वरन् ॥
Samhita Patha (IAST)
वृष॑णं धी॒भिर॒प्तुरं॒ सोम॑मृ॒तस्य॒ धार॑या । म॒ती विप्रा॒: सम॑स्वरन् ॥
Transliteration
vṛ́ṣaṇaṃ dhībhír aptúraṃ sómam ṛtásya dhā́rayā | matī́ viprā́ḥ sám asvaran ||
Translation
With illumined thoughts the seers attune themselves together to the mighty Soma, the swift accomplisher, flowing in the stream of Ṛta (the Truth-order).
Padapatha (Word Analysis)
वृष॑णम् । धी॒भिः । अ॒प्ऽतुर॑म् । सोम॑म् । ऋ॒तस्य॑ । धार॑या । म॒ती । विप्राः॑ । सम् । अ॒स्व॒र॒न् ॥वृषणम् । धीभिः । अप्तुरम् । सोमम् । ऋतस्य । धारया । मती । विप्राः । सम् । अस्वरन् ॥vṛṣaṇam | dhībhiḥ | ap-turam | somam | ṛtasya | dhārayā | matī | viprāḥ | sam | asvaran
Word by Word
वृषणम्the bull/virile one (Soma)
वृषणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने) ‘to rain, be potent’
धीभिःwith insights / with hymns
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी- (प्रातिपदिक) ‘thought, insight, hymn’
अप्तुरम्the active/efficient one
अप्तुरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअप्तुर- (प्रातिपदिक) ‘active, swift in work’ (RV epithet)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक) ‘cosmic order, truth’
धारयाwith a stream / by a flow
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा- (प्रातिपदिक) ‘stream, flow’
मतीthe thought/hymn
मती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमती- (प्रातिपदिक) ‘thought, devotion, hymn’
विप्राःthe inspired seers
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक) ‘inspired poet, sage’
समस्वरन्sang together / sounded in unison
समस्वरन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + √स्वर् (स्वरणे) ‘to sound, sing’