Mantra 30
Sukta 9.61
Rishi: Kavi Bhārgava (traditional)
Devata: Soma Pavamāna (protector aspect)
Chandas: Trishtubh/Jagatī (requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
या ते भीमान्यायुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे । रक्षा समस्य नो निदः ॥
Samhita Patha (IAST)
या ते॑ भी॒मान्यायु॑धा ति॒ग्मानि॒ सन्ति॒ धूर्व॑णे । रक्षा॑ समस्य नो नि॒दः ॥
Transliteration
yā́ te bhīmā́ny ā́yudhā tig mā́ni sánti dhū́rvaṇe | rákṣa samásya no nidáḥ ||
Translation
Those fearful weapons of thine, those sharp powers for crushing—guard us with them from the slanderer. Protect us wholly from the voice of denial that seeks to wound the truth in us.
Padapatha (Word Analysis)
या । ते॒ । भी॒मानि॑ । आयु॑धा । ति॒ग्मानि॑ । सन्ति॑ । धूर्व॑णे । रक्ष॑ । स॒म॒स्य॒ । नः॒ । नि॒दः ॥या । ते । भीमानि । आयुधा । तिग्मानि । सन्ति । धूर्वणे । रक्ष । समस्य । नः । निदः ॥yā | te | bhīmāni | āyudhā | tigmāni | santi | dhūrvaṇe | rakṣa | samasya | naḥ | nidaḥ
Word by Word
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः ‘आयुधाः’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘thy/your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्/ते
भीमानिterrible, dreadful
भीमानि:
विशेषणम् (आयुधानि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
आयुधाweapons
आयुधा:
कर्तृ (सन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
तिग्मानिsharp, keen
तिग्मानि:
विशेषणम् (आयुधानि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
सन्तिare
सन्ति:
क्रिया (अस्तित्व-प्रदर्शनम्)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धूर्वणेfor crushing/overpowering
धूर्वणे:
सम्प्रदान (उद्देश्य/हित) — ‘for smiting/overpowering’
TypeNoun
Rootधूर्वण (प्रातिपदिक; ‘धूर्व’/‘धूर्वन्’ इत्यस्य भाव/करणार्थक-नाम)
रक्षाprotect!
रक्षा:
क्रिया (आज्ञा/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
अस्मत्of us; our
अस्मत्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of us/our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्मत्
नःus
नः:
कर्म/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसारम्) — ‘us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → नः
निदःfrom reproach/abuse
निदः:
अपादान (यतः संरक्षणम्) — ‘from reproach’
TypeNoun
Rootनिद्/निन्द् (प्रातिपदिक ‘निद्’ = निन्दा, अपवाद)