Mantra 4
Sukta 9.60
Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra)
Chandas: Gāyatrī (explicitly invoked; the verse is a gāyatrī-style invocation though full metrical verification is not provided here)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रस्य सोम राधसे शं पवस्व विचर्षणे । प्रजावद्रेत आ भर ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑स्य सोम॒ राध॑से॒ शं प॑वस्व विचर्षणे । प्र॒जाव॒द्रेत॒ आ भ॑र ॥
Transliteration
índrasya soma rā́dhase śáṃ pavasva vícarṣaṇe | prajā́vad réta ā́ bhara ||
Translation
For Indra’s fulfillment, O Soma, purify yourself into peace, O wide-working one; bring the seed-force that is rich in progeny—creative becoming.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑स्य । सो॒म॒ । राध॑से । शम् । प॒व॒स्व॒ । वि॒ऽच॒र्ष॒णे॒ । प्र॒जाऽव॑त् । रेतः॑ । आ । भ॒र॒ ॥इन्द्रस्य । सोम । राधसे । शम् । पवस्व । विचर्षणे । प्रजावत् । रेतः । आ । भर ॥indrasya | soma | rādhase | śam | pavasva | vi-carṣaṇe | prajāvat | retaḥ | ā | bhara
Word by Word
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
राधसेfor (his) bounty/gift
राधसे:
सम्प्रदान (Dative)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
शम्auspiciously; for welfare
शम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय)
पवस्वpurify yourself; flow pure
पवस्व:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘to purify/cleanse’), Vedic present stem पव-
विचर्षणेO far-seeing/bright one
विचर्षणे:
सम्बोधन (Address; epithet of Soma)
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootविचर्षणि (प्रातिपदिक; ‘far-seeing/bright’)
प्रजावत्endowed with offspring/progeny
प्रजावत्:
कर्म (Object-qualifier with ‘आ भर’)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक; प्रजा + वत्)
रेतःseed; generative power
रेतः:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
आhither; forth (towards us)
आ:
क्रियाविशेषण (Directional/intensifying with verb)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
भरbring; bear (to us)
भर:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootभृ (धातु; ‘to bear/bring’)