Mantra 2
Sukta 9.56
Devata: Soma Pavamāna (with Indra as associated power)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्सोमो वाजमर्षति शतं धारा अपस्युवः । इन्द्रस्य सख्यमाविशन् ॥
Samhita Patha (IAST)
यत्सोमो॒ वाज॒मर्ष॑ति श॒तं धारा॑ अप॒स्युव॑: । इन्द्र॑स्य स॒ख्यमा॑वि॒शन् ॥
Transliteration
yát sómo vā́jam árṣati śatáṃ dhā́rā apasyúvaḥ | índrasya sakhyám ā-viśán ||
Translation
When Soma flows toward the plenitude of force (vāja), his hundred working streams enter into the comradeship of Indra.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । सोमः॑ । वाज॑म् । अर्ष॑ति । श॒तम् । धाराः॑ । अ॒प॒स्युवः॑ । इन्द्र॑स्य । स॒ख्यम् । आ॒ऽवि॒शन् ॥यत् । सोमः । वाजम् । अर्षति । शतम् । धाराः । अपस्युवः । इन्द्रस्य । सख्यम् । आविशन् ॥yat | somaḥ | vājam | arṣati | śatam | dhārāḥ | apasyuvaḥ | indrasya | sakhyam | ā-viśan
Word by Word
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्-सम्बन्ध; वाक्य-प्रवर्तक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वाजम्prize/strength (vigor)
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
ऋषतिrushes/streams
ऋषति:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण (संख्याविशेषण)
TypeNumeral
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक)
धाराःstreams
धाराः:
कर्तृ (ऋषति-क्रियायाः सह; ‘धाराः’ = streams)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अपस्युवःactive, industrious (busy at work)
अपस्युवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअपस्यु (प्रातिपदिक; ‘अपस्’=कर्म/कार्य + यु-प्रत्ययः)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सख्यम्friendship, companionship
सख्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; सखि-सम्बन्धः)
आविशन्entered, came into
आविशन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)