Mantra 2
Sukta 9.54
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अयं सूर्य इवोपदृगयं सरांसि धावति । सप्त प्रवत आ दिवम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं सूर्य॑ इवोप॒दृग॒यं सरां॑सि धावति । स॒प्त प्र॒वत॒ आ दिव॑म् ॥
Transliteration
ayáṃ sū́rya ivopa-dṛ́g ayáṃ sarā́ṃsi dhāvati | saptá prá-vata ā́ dívam ||
Translation
This one, like the Sun in his near-seeing, runs through the streams; he ascends by the seven slopes—towards heaven: Soma as the luminous movement that climbs from the lower currents to the height of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । सूर्यः॑ऽइव । उ॒प॒ऽदृक् । अ॒यम् । सरां॑सि । धा॒व॒ति॒ । स॒प्त । प्र॒ऽवतः॑ । आ । दिव॑म् ॥अयम् । सूर्यःइव । उपदृक् । अयम् । सरांसि । धावति । सप्त । प्रवतः । आ । दिवम् ॥ayam | sūryaḥ-iva | upa-dṛk | ayam | sarāṃsi | dhāvati | sapta | pra-vataḥ | ā | divam
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (वाक्यस्य विषयः) / विशेष्यः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ (उपमानम्) / विशेष्यः
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध/उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootइव
उपदृक्appearing/coming into view; visible
उपदृक्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (kṛdanta) / Noun-like epithet
Rootउप + दृश् (धातु) → उपदृश्/उपदृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘दृक्’ = seeing)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (मुख्य-वाक्यस्य विषयः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सरांसिlakes, pools, waters
सरांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
धावतिruns, rushes
धावति:
क्रिया
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
सप्तseven
सप्त:
विशेषणम् (संख्याविशेषणम्)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
प्रवताःslopes, descents, streams/flowing courses
प्रवताः:
कर्म (गन्तव्य-मार्ग/प्रदेशः) अथवा अधिकरणार्थ-व्याप्तिः
TypeNoun
Rootप्रवत (प्रातिपदिक)
आtowards, up to
आ:
क्रियाविशेषणम्
TypePreverb / Indeclinable
Rootआ
दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
कर्म (गन्तव्यः)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘heaven, sky’)