Mantra 3
Sukta 9.53
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य व्रतानि नाधृषे पवमानस्य दूढ्या । रुज यस्त्वा पृतन्यति ॥
Samhita Patha (IAST)
अस्य॑ व्र॒तानि॒ नाधृषे॒ पव॑मानस्य दू॒ढ्या॑ । रु॒ज यस्त्वा॑ पृत॒न्यति॑ ॥
Transliteration
ásya vratā́ni nā́dhṛṣe pávamānasya dūḍhyā́ | rúja yás tvā pṛtányati ||
Translation
None can violate the firm laws of this purifying Soma; by his unshakable force break the one who wars against thee—shatter the hostile movement of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
अस्य॑ । व्र॒तानि॑ । न । आ॒ऽधृषे॑ । पव॑मानस्य । दुः॒ऽध्या॑ । रु॒ज । यः । त्वा॒ । पृ॒त॒न्यति॑ ॥अस्य । व्रतानि । न । आधृषे । पवमानस्य । दुःध्या । रुज । यः । त्वा । पृतन्यति ॥asya | vratāni | na | ādhṛṣe | pavamānasya | duḥ-dhyā | ruja | yaḥ | tvā | pṛtanyati
Word by Word
अस्यof him/its (of this one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)
व्रतानिvows, ordinances, sacred observances
व्रतानि:
कर्म (of नाधृषे) / विषय
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
आधृषेyou dare/assail
आधृषे:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधृष् (धातु; ‘to dare, assail’) with preverb आ-; Vedic injunctive/imperf.-like form
पवमानस्यof Pavamāna (the purifying Soma)
पवमानस्य:
सम्बन्ध (Genitive: of Pavamāna Soma)
TypeNoun (epithet)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ → पवमान ‘purifying, flowing (Soma)’)
दूढ्याby (his) firm strength/support
दूढ्या:
करण (instrument/means) / हेतु
TypeNoun
Rootदूढ्य (प्रातिपदिक; ‘firm/strong support, stronghold’; from √दृढ्/दृह् ‘to make firm’)
रुजshatter, break
रुज:
क्रिया (आदेश)
TypeVerb
Rootरुज् (धातु; ‘to break, shatter’)
यःwho
यः:
कर्तृ (of पृतन्यति)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (object of पृतन्यति)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वा (द्वितीया एकवचन, enclitic)
पृतन्यतिfights against, attacks
पृतन्यति:
क्रिया (relative-clause verb)
TypeVerb
Rootपृतन्य (धातु; denominative from पृतना ‘battle’) ‘to fight, contend’