Mantra 4
Sukta 9.53
Devata: Soma Pavamāna (for Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
तं हिन्वन्ति मदच्युतं हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तं हि॑न्वन्ति मद॒च्युतं॒ हरिं॑ न॒दीषु॑ वा॒जिन॑म् । इन्दु॒मिन्द्रा॑य मत्स॒रम् ॥
Transliteration
táṃ hinvanti madá-cyutaṃ hárim nadī́ṣu vājínam | índum índrāya matsarám ||
Translation
They impel him—the tawny one whose ecstasy does not fall away—swift in the rivers; the drop (Indu) that is a rapturous intoxication for Indra, the force of luminous power.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । हि॒न्व॒न्ति॒ । म॒द॒ऽच्युत॑म् । हरि॑म् । न॒दीषु॑ । वा॒जिन॑म् । इन्दु॑म् । इन्द्रा॑य । म॒त्स॒रम् ॥तम् । हिन्वन्ति । मदच्युतम् । हरिम् । नदीषु । वाजिनम् । इन्दुम् । इन्द्राय । मत्सरम् ॥tam | hinvanti | mada-cyutam | harim | nadīṣu | vājinam | indum | indrāya | matsaram
Word by Word
तम्him / that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
हिन्वन्तिthey impel / set in motion
हिन्वन्ति:
—
TypeVerb
Rootहिन्व् (हिन्वति) धातु
मदच्युतम्flowing with intoxication; causing exhilaration
मदच्युतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमद + च्युत (च्यु/च्युत ‘fallen/flowing’; समासः)
हरिम्the tawny one (Soma)
हरिम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootहरि (प्रातिपदिक)
नदीषुin the streams (waters)
नदीषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वाजिनम्swift/strong; prize-winning
वाजिनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज ‘strength/prize’
इन्दुम्the drop (Soma)
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मत्सरम्intoxicating (draught); exhilaration
मत्सरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक) < √मद् ‘to be exhilarated’ (Vedic: intoxicating draught)