Mantra 3
Sukta 9.52
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
चरुर्न यस्तमीङ्खयेन्दो न दानमीङ्खय । वधैर्वधस्नवीङ्खय ॥
Samhita Patha (IAST)
च॒रुर्न यस्तमी॑ङ्ख॒येन्दो॒ न दान॑मीङ्खय । व॒धैर्व॑धस्नवीङ्खय ॥
Transliteration
carúr ná yas tám īṅkhayéndo ná dā́nam īṅkhaya | vadháir vadhasnó īṅkhaya ||
Translation
Like a well-cooked offering, whoever would shake him—O Indu, he cannot shake thy giving; with thy strokes shake down the striker (the violent assailant).
Padapatha (Word Analysis)
च॒रुः । न । यः । तम् । ई॒ङ्ख॒य॒ । इ॒न्दो॒ इति॑ । न । दान॑म् । ई॒ङ्ख॒य॒ । व॒धैः । व॒ध॒स्नो॒ इति॑ वधऽस्नो । ई॒ङ्ख॒य॒ ॥चरुः । न । यः । तम् । ईङ्खय । इन्दो इति । न । दानम् । ईङ्खय । वधैः । वधस्नो इति वधस्नो । ईङ्खय ॥caruḥ | na | yaḥ | tam | īṅkhaya | indo iti | na | dānam | īṅkhaya | vadhaiḥ | vadhasno itivadha-sno | īṅkhaya
Word by Word
च॒रुः(like) a cooked offering; pleasant/choice (charu)
च॒रुः:
Kartā (उपमान/वर्णन-प्रधानः)
TypeNoun
Rootचरु- (प्रातिपदिक) < PIE *ker- ‘to cook/heat’ (semantic)
नlike/as; (here) comparative ‘as’
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रदर्शकः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तमीdarkness; gloom
तमी:
Karma
TypeNoun
Rootतमि- (प्रातिपदिक; RV-विशेषः)
ईङ्खयshake; drive away
ईङ्खय:
—
TypeVerb
Rootईङ्ख् (धातु; चलने/कम्पने ‘to shake, set in motion’)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
दानम्gift; giving; donation
दानम्:
Karma
TypeNoun
Rootदान- (प्रातिपदिक) < √दा ‘to give’
ईङ्खयshake; impel
ईङ्खय:
—
TypeVerb
Rootईङ्ख् (धातु)
व॒धैःwith blows; with slayings/strikes
व॒धैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवध- (प्रातिपदिक)
वधस्नवO slayer; O striker
वधस्नव:
सम्बोधन-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवधस्नु- (प्रातिपदिक; ‘slaying/striking’)
ईङ्खयshake; smite; drive (away)
ईङ्खय:
—
TypeVerb
Rootईङ्ख् (धातु)