Mantra 4
Sukta 9.51
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं हि सोम वर्धयन्त्सुतो मदाय भूर्णये । वृषन्त्स्तोतारमूतये ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं हि सो॑म व॒र्धय॑न्त्सु॒तो मदा॑य॒ भूर्ण॑ये । वृष॑न्त्स्तो॒तार॑मू॒तये॑ ॥
Transliteration
tváṃ hí soma vardháyan sutó mádāya bhū́rṇaye | vṛ́ṣan stotā́ram ūtáye ||
Translation
For thou, O Soma, when pressed, growest in thy outpouring for the ecstasy; O mighty Bull, thou increasest the singer for his protection and help.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । हि । सो॒म॒ । व॒र्धय॑न् । सु॒तः । मदा॑य । भूर्ण॑ये । वृष॑न् । स्तो॒तार॑म् । ऊ॒तये॑ ॥त्वम् । हि । सोम । वर्धयन् । सुतः । मदाय । भूर्णये । वृषन् । स्तोतारम् । ऊतये ॥tvam | hi | soma | vardhayan | sutaḥ | madāya | bhūrṇaye | vṛṣan | stotāram | ūtaye
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वर्धयन्increasing, causing to grow
वर्धयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘त्वम्’)
TypeVerb (participle)
Rootवर्ध् (धातु; भ्वादि)
सुतःpressed (Soma), expressed
सुतः:
कर्तृ ( ‘त्वम्’ का विशेषण: ‘pressed/expressed’)
TypeAdjective/Participle
Rootसु (धातु; स्वादि) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मदायfor exhilaration, for intoxication
मदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
भूर्णयेfor the impetuous one / for the rushing (one)
भूर्णये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूर्णि (प्रातिपदिक)
वृषन्bull-like, mighty
वृषन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘त्वम्’)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
स्तोतारम्the praiser, singer
स्तोतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोतृ (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)