Mantra 5
Sukta 9.51
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अभ्यर्ष विचक्षण पवित्रं धारया सुतः । अभि वाजमुत श्रवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भ्य॑र्ष विचक्षण प॒वित्रं॒ धार॑या सु॒तः । अ॒भि वाज॑मु॒त श्रव॑: ॥
Transliteration
abhý arṣa vi-cákṣaṇa pavítraṃ dhā́rayā sutáḥ | abhí vā́jam utá śrávaḥ ||
Translation
Flow forth, O clear-seeing one, pressed Soma, along the stream through the filter; flow toward plenitude of force (vāja) and toward the hearing-fame (śravas) of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । अ॒र्ष॒ । वि॒ऽच॒क्ष॒ण॒ । प॒वित्र॑म् । धार॑या । सु॒तः । अ॒भि । वाज॑म् । उ॒त । श्रवः॑ ॥अभि । अर्ष । विचक्षण । पवित्रम् । धारया । सुतः । अभि । वाजम् । उत । श्रवः ॥abhi | arṣa | vi-cakṣaṇa | pavitram | dhārayā | sutaḥ | abhi | vājam | uta | śravaḥ
Word by Word
अभिtowards, over
अभि:
Adhikaraṇa (directional/goal marker)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्षflow! rush!
अर्ष:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
विचक्षणO discerning one
विचक्षण:
Sambodhana (address to Soma)
TypeAdjective (vocative)
Rootवि-चक्ष् (धातु) → विचक्षण (प्रातिपदिक ‘discerning’)
पवित्रम्the filter, strainer
पवित्रम्:
Karma (goal/object of motion)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
धारयाwith the stream/current
धारया:
Karaṇa (instrument/means)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
Kartā (agent/subject: Soma)
TypeParticiple (adjectival)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त, PPP)
अभिtowards
अभि:
Adhikaraṇa (directional/goal marker)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वाजम्prize, strength, victory
वाजम्:
Karma (attained object)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
(connector)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
Karma (attained object)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)