Mantra 3
Sukta 9.49
Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)
Samhita Patha (Devanagari)
घृतं पवस्व धारया यज्ञेषु देववीतमः । अस्मभ्यं वृष्टिमा पव ॥
Samhita Patha (IAST)
घृ॒तं प॑वस्व॒ धार॑या य॒ज्ञेषु॑ देव॒वीत॑मः । अ॒स्मभ्य॑य वृ॒ष्टिमा प॑व ॥
Transliteration
ghṛtáṃ pavasva dhā́rayā yajñéṣu deva-vītamaḥ | asmábhyam vṛṣṭím ā́ pava ||
Translation
Flow forth as clarified light-essence in a steady stream within our sacrifices, O most welcomed by the gods; purify and bring down for us the rain— the descent of nourishing plenitude.
Padapatha (Word Analysis)
घृ॒तम् । प॒व॒स्व॒ । धार॑या । य॒ज्ञेषु॑ । दे॒व॒ऽवीत॑मः । अ॒स्मभ्य॑म् । वृ॒ष्टिम् । आ । प॒व॒ ॥घृतम् । पवस्व । धारया । यज्ञेषु । देववीतमः । अस्मभ्यम् । वृष्टिम् । आ । पव ॥ghṛtam | pavasva | dhārayā | yajñeṣu | deva-vītamaḥ | asmabhyam | vṛṣṭim | ā | pava
Word by Word
घृतम्ghee; clarified butter (as the flowing Soma)
घृतम्:
कर्म (पवस्व इति क्रियायाः) / विधेय-विशेष्य
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) < √घृ (सेचन/लेपन) से निष्पन्न
पवस्वpurify yourself; flow (as purified Soma)
पवस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘शुद्धौ/पवने’
धारयाwith a stream; in a flowing current
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक) < √धृ ‘धारण’
यज्ञेषुin the sacrifices; at the rites
यज्ञेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् ‘इष्टौ’
देववीतमःmost welcomed by the gods; most sought by the gods
देववीतमः:
विशेषण (कर्तृ/विधेय-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदेव-वीत (प्रातिपदिक; ‘देवैः वीतः/आहूतः/प्राप्तः’) + तमप्
अस्मभ्यःto us
अस्मभ्यः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृष्टिम्rain; shower (of blessing)
वृष्टिम्:
कर्म (पव इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) < √वृष् ‘वर्षणे’
आhither; forth; towards
आ:
क्रियाविशेषण (दिशा/सम्प्राप्ति)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पवpurify (yourself); flow (towards us)
पव:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘शुद्धौ/पवने’