Mantra 4
Sukta 9.48
Devata: Soma (Pavamāna), with ṛta-guardian (gopā ṛtasya) emphasis
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वस्मा इत्स्वर्दृशे साधारणं रजस्तुरम् । गोपामृतस्य विर्भरत् ॥
Samhita Patha (IAST)
विश्व॑स्मा॒ इत्स्व॑र्दृ॒शे साधा॑रणं रज॒स्तुर॑म् । गो॒पामृ॒तस्य॒ विर्भ॑रत् ॥
Transliteration
víśvasmā ít svàr-dṛśe sā́dhāraṇaṃ rajás-turám | gopā́m ṛtásya vír bharat ||
Translation
To every seer of the light he brings the common treasure—swift across the mid-worlds—bringing the guardian of the Truth (ṛta).
Padapatha (Word Analysis)
विश्व॑स्मै । इत् । स्वः॑ । दृ॒शे । साधा॑रणम् । र॒जः॒ऽतुर॑म् । गो॒पाम् । ऋ॒तस्य॑ । विः । भ॒र॒त् ॥विश्वस्मै । इत् । स्वः । दृशे । साधारणम् । रजःतुरम् । गोपाम् । ऋतस्य । विः । भरत् ॥viśvasmai | it | svaḥ | dṛśe | sādhāraṇam | rajaḥ-turam | gopām | ṛtasya | viḥ | bharat
Word by Word
विश्वस्मैto/for all (to everyone)
विश्वस्मै:
सम्प्रदान (recipient/for whom)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (sarva/viśva-)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (particle)
स्वर्दृशेfor the heaven-seeing (one); for heavenly vision
स्वर्दृशे:
सम्प्रदान (goal/for the seer of heaven / for heavenly vision)
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootस्वर्दृश् (svar-dṛś-) < स्वः + दृश्
साधारणम्common; shared
साधारणम्:
कर्म (as predicate/object: ‘a common [realm/space]’)
TypeAdjective
Rootसाधारण (sādhāraṇa-) < साध + धृ (semantic: ‘common/held together’)
रजःthe airy space; mid-region; realm
रजः:
कर्म (object: ‘the midspace/region’)
TypeNoun
Rootरजस् (rajas-)
तुरम्swift; impetuous; overcoming
तुरम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootतुर (tura-) < √तुर्/√तॄ (to overcome, be swift/strong)
गोपाthe protector/guardian (of cows; protector)
गोपा:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootगोपा (gopā-) < गो + √पा (to protect)
अमृतस्यof immortality; of the nectar
अमृतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअमृत (amṛta-)
विःapart; widely; forth
विः:
—
TypeIndeclinable
Rootविः (particle/prefixal adverb)
भरत्bears; brings; carries
भरत्:
क्रिया (with कर्ता = गोपा)
TypeVerb
Root√भृ (to bear, bring, support)