Mantra 3
Sukta 9.48
Devata: Soma (Pavamāna), with suparṇa (bird-carrier) motif
Samhita Patha (Devanagari)
अतस्त्वा रयिमभि राजानं सुक्रतो दिवः । सुपर्णो अव्यथिर्भरत् ॥
Samhita Patha (IAST)
अत॑स्त्वा र॒यिम॒भि राजा॑नं सुक्रतो दि॒वः । सु॒प॒र्णो अ॑व्य॒थिर्भ॑रत् ॥
Transliteration
atáṣ tvā rayím abhí rājā́naṃ sukrato diváḥ | supárṇo avyathír bharat ||
Translation
Therefore the Bird of fair wing, untroubled, bears to thee—O king—abundance from heaven, O strong in right intelligence.
Padapatha (Word Analysis)
अतः॑ । त्वा॒ । र॒यिम् । अ॒भि । राजा॑नम् । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । दि॒वः । सु॒ऽप॒र्णः । अ॒व्य॒थिः । भ॒र॒त् ॥अतः । त्वा । रयिम् । अभि । राजानम् । सुक्रतो इति सुक्रतो । दिवः । सुपर्णः । अव्यथिः । भरत् ॥ataḥ | tvā | rayim | abhi | rājānam | sukrato itisu-krato | divaḥ | su-parṇaḥ | avyathiḥ | bharat
Word by Word
अतःtherefore; from that
अतः:
हेतु/सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अदस्-प्रातिपदिकात्; अव्यय) अथवा इदानींतन-निपात
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिम्wealth; treasure
रयिम्:
कर्म (उपपद-सम्बन्धे ‘अभि’ सह)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
अभिtowards; upon
अभि:
दिशा/सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/उपपद)
राजानम्king; sovereign
राजानम्:
कर्म (अभि…राजानम्)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
सुक्रतोO good-minded/strong-willed one
सुक्रतो:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसु-क्रतु (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसु-पर्ण (समास-प्रातिपदिक)
अव्यथिःunshaking; untroubled
अव्यथिः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-व्यथि (नञ्-समास; प्रातिपदिक)
भरत्bore; carried; brought
भरत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)