Mantra 2
Sukta 9.48
Devata: Soma (Pavamāna)
Samhita Patha (Devanagari)
संवृक्तधृष्णुमुक्थ्यं महामहिव्रतं मदम् । शतं पुरो रुरुक्षणिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
संवृ॑क्तधृष्णुमु॒क्थ्यं॑ म॒हाम॑हिव्रतं॒ मद॑म् । श॒तं पुरो॑ रुरु॒क्षणि॑म् ॥
Transliteration
saṃvṛ́kta-dhṛṣṇum ukthyàṃ mahā́mahi-vrataṃ mádam | śatáṃ púro rurukṣáṇim ||
Translation
Purified and bold, worthy of the hymn, the ecstasy of vast and mighty law—guarding a hundred fronts of the being against assault.
Padapatha (Word Analysis)
सव्ँम्वृ॑क्तऽधृष्णुम् । उ॒क्थ्य॑म् । म॒हाऽम॑हिव्रतम् । मद॑म् । श॒तम् । पुरः॑ । रु॒रु॒क्षणि॑म् ॥सव्ँम्वृक्तधृष्णुम् । उक्थ्यम् । महामहिव्रतम् । मदम् । शतम् । पुरः । रुरुक्षणिम् ॥saṃvṛkta-dhṛṣṇum | ukthyam | mahāmahivratam | madam | śatam | puraḥ | rurukṣaṇim
Word by Word
संवृक्तwell-mixed, thoroughly blended
संवृक्त:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective/Participle
Rootसम् + वृज्/वृञ्ज् (to mix, to blend) → kṛdanta pp. संवृक्त-
धृष्णुम्bold, impetuous
धृष्णुम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootधृष्णु- (prātipadika from √धृष् ‘to dare/be bold’)
उक्थ्यम्worthy of hymns/praise
उक्थ्यम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootउक्थ्य- (from उक्थ ‘hymn, praise’; adjectival)
महामहिव्रतम्of very great/mighty observance
महामहिव्रतम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootमहामहिव्रत- (compound: महा + महि + व्रत ‘great-mighty vow/observance’)
मदम्exhilaration, rapture (of Soma)
मदम्:
कर्म (object—‘(they produce/bring) exhilaration’)
TypeNoun
Rootमद- (prātipadika; ‘intoxication, exhilaration, rapture’)
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण (quantifier)
TypeAdjective/Numeral
Rootशत- (numeral prātipadika)
पुरःin front, before
पुरः:
अधिकरण/देश (locative sense: ‘in front/before’)
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootपुरस्/पुरः (indeclinable/adverb ‘before, in front’; also acc. pl. of पुर ‘fort’ in other contexts; here adverbial ‘before’)
रुरुक्षणिम्shining, flashing (radiant)
रुरुक्षणिम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootरुरुक्षणि- (intensive/desiderative-type formation from √रुक्ष्/√रुह्? Vedic ‘to shine/flash, be bright’; lexicalized adj. ‘bright, shining’)