Mantra 3
Sukta 9.46
Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra as beneficiary)
Samhita Patha (Devanagari)
एते सोमास इन्दवः प्रयस्वन्तश्चमू सुताः । इन्द्रं वर्धन्ति कर्मभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ते सोमा॑स॒ इन्द॑व॒: प्रय॑स्वन्तश्च॒मू सु॒ताः । इन्द्रं॑ वर्धन्ति॒ कर्म॑भिः ॥
Transliteration
eté sómāsa índavaḥ práyasvantaś camū́ sutā́ḥ | índraṁ vardhanti kármabhiḥ ||
Translation
These Soma-drops, rich in offering-substance, pressed into the vessel, increase Indra by the works (of the sacrifice and the inner discipline).
Padapatha (Word Analysis)
ए॒ते । सोमा॑सः । इन्द॑वः । प्रय॑स्वन्तः । च॒मू इति॑ । सु॒ताः । इन्द्र॑म् । व॒र्ध॒न्ति॒ । कर्म॑ऽभिः ॥एते । सोमासः । इन्दवः । प्रयस्वन्तः । चमू इति । सुताः । इन्द्रम् । वर्धन्ति । कर्मभिः ॥ete | somāsaḥ | indavaḥ | prayasvantaḥ | camū iti | sutāḥ | indram | vardhanti | karma-bhiḥ
Word by Word
एतेthese
एते:
विशेषणम् (इन्दवः इति) / कर्तृसम्बन्धी
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (sarvanāma-prātipadika)
सोमासःSoma (draughts)
सोमासः:
कर्तृ (वर्धन्ति इति) सह-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootसोम (prātipadika)
इन्दवःdrops (of Soma)
इन्दवः:
कर्तृ (वर्धन्ति) / सोमासः इत्यस्य समानाधिकरणम्
TypeNoun
Rootइन्दु (prātipadika)
प्रयस्वन्तःrich in nourishment/strength
प्रयस्वन्तः:
विशेषणम् (सोमासः/इन्दवः) / कर्तृसम्बन्धी
TypeAdjective
Rootप्रयस् + वन्त् (prātipadika; possessive adj.)
चमूthe vat/trough (mixing vessel)
चमू:
कर्म (सुताः इति कृतान्तेन सह) / गन्तव्य-प्राप्त्यर्थः
TypeNoun
Rootचमू (prātipadika)
सुताःpressed
सुताः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषणम् (सोमासः/इन्दवः) तथा ‘चमू’ प्रति सम्बन्धः (चमूं सुताः = pressed for/into the vat)
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Root√सु (सुनोति) → सुत (PPP; prātipadika)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (वर्धन्ति)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (prātipadika)
वर्धन्तिthey strengthen/increase
वर्धन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धति)
कर्मभिःby deeds/ritual actions
कर्मभिः:
करण (वर्धन्ति) — ‘by/with (ritual) acts’
TypeNoun
Rootकर्मन् (prātipadika)