Mantra 6
Sukta 9.45
Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Chandas: To be verified for RV 9.45.1.
Samhita Patha (Devanagari)
तया पवस्व धारया यया पीतो विचक्षसे । इन्दो स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तया॑ पवस्व॒ धार॑या॒ यया॑ पी॒तो वि॒चक्ष॑से । इन्दो॑ स्तो॒त्रे सु॒वीर्य॑म् ॥
Transliteration
tayā́ pavasva dhā́rayā yayā́ pītó vi-cákṣase | índo stótre su-vī́ryam ||
Translation
Flow purified by that stream by which, when drunk, thou becomest the wide-seeing; O Indu, bring into the hymn the plenitude of heroic force.
Padapatha (Word Analysis)
तया॑ । प॒व॒स्व॒ । धार॑या । यया॑ । पी॒तः । वि॒ऽचक्ष॑से । इन्दो॒ इति॑ । स्तो॒त्रे । सु॒ऽवीर्य॑म् ॥तया । पवस्व । धारया । यया । पीतः । विचक्षसे । इन्दो इति । स्तोत्रे । सुवीर्यम् ॥tayā | pavasva | dhārayā | yayā | pītaḥ | vi-cakṣase | indo iti | stotre | su-vīryam
Word by Word
तयाwith that (stream/means)
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तया (तद्-शब्द)
पवस्वpurify yourself; flow (as the purifier)
पवस्व:
(क्रिया) — कर्तृ-आह्वान
TypeVerb
Root√पू (पूञ् पवने) / √पु (पवते) — ‘to purify, to flow clear’
धारयाwith a stream; by a current
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक) < √धृ ‘to hold, to bear’ (धार- ‘stream’)
ययाby which
यया:
करण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यया
पीतः(when) drunk; having been drunk
पीतः:
कर्म (अन्तर्भूत) / विशेषण-भावः
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Root√पा (पा पाने) → पीत (क्त-प्रत्यय) ‘drunk’
विचक्षसेyou are seen clearly; you appear distinctly
विचक्षसे:
(क्रिया) — कर्ता (इन्दुः)
TypeVerb
Rootवि-√चक्ष् (चक्षँ दर्शने) ‘to see, to appear/shine forth’
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma, drop’
स्तोत्रेin/at the hymn of praise
स्तोत्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तु॒ञ् स्तुतौ) ‘to praise’
सुवीर्यम्good heroism; splendid strength/valor
सुवीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-वीर्य (प्रातिपदिक) — सु ‘good’ + वीर्य ‘manly power, heroism’ (< वीर)