Mantra 1
Sukta 9.45
Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.
Devata: Soma Pavamāna (with Indra as primary Soma-drinker)
Chandas: To be verified for RV 9.45.1.
Samhita Patha (Devanagari)
स पवस्व मदाय कं नृचक्षा देववीतये । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
स प॑वस्व॒ मदा॑य॒ कं नृ॒चक्षा॑ दे॒ववी॑तये । इन्द॒विन्द्रा॑य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
sá pavasva mádāya kaṃ nṛcákṣā devávītaye | índav índrā́ya pītáye ||
Translation
Purify yourself, O Indu, for the ecstasy that awakens; O seer of men, for the gods’ glad coming—flow for Indra to drink, so the lord of luminous force may be empowered in us.
Padapatha (Word Analysis)
सः । प॒व॒स्व॒ । मदा॑य । कम् । नृ॒ऽचक्षा॑ । दे॒वऽवी॑तये । इन्दो॒ इति॑ । इन्द्रा॑य । पी॒तये॑ ॥सः । पवस्व । मदाय । कम् । नृचक्षा । देववीतये । इन्दो इति । इन्द्राय । पीतये ॥saḥ | pavasva | madāya | kam | nṛ-cakṣā | deva-vītaye | indo iti | indrāya | pītaye
Word by Word
सःhe (that Soma)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
पवस्वpurify yourself / flow forth (as purified)
पवस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पू (पवते) / √पु (to purify, flow)
मदायfor exhilaration / for intoxication
मदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक; from √मद् ‘to exhilarate’)
कम्whom / someone (enclitic)
कम्:
कर्म
TypePronoun (indef./enclitic)
Rootक (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम; here enclitic ‘kam’)
नृचक्षाःman-seeing; having men in view (epithet of Soma)
नृचक्षाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootनृ-चक्षस् (समासः: नृ ‘man’ + चक्षस् ‘sight/eye; seeing’)
देववीतयेfor divine aid/favor (devavīti)
देववीतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेववीति (प्रातिपदिक; ‘divine pursuit/aid/invitation’)
इन्दुSoma-drop
इन्दु:
कर्तृ (सम्बोधन/विषयः) / कर्तृ-समनाधिकरणम्
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक; from √पा ‘to drink’)