Mantra 1
Sukta 9.39
Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)
Samhita Patha (Devanagari)
आशुरर्ष बृहन्मते परि प्रियेण धाम्ना । यत्र देवा इति ब्रवन् ॥
Samhita Patha (IAST)
आ॒शुर॑र्ष बृहन्मते॒ परि॑ प्रि॒येण॒ धाम्ना॑ । यत्र॑ दे॒वा इति॒ ब्रव॑न् ॥
Transliteration
āśúr arṣa bṛhánmate pári priyéṇa dhā́mnā | yátra devā́ íti brávan ||
Translation
O swift-flowing Soma, stream forth around the vast-minded Truth, by the beloved law of thy own luminous dwelling, to that plane where the gods affirm the eternal ‘It is’.
Padapatha (Word Analysis)
आ॒शुः । अ॒र्ष॒ । बृ॒ह॒त्ऽम॒ते॒ । परि॑ । प्रि॒येण॑ । धाम्ना॑ । यत्र॑ । दे॒वाः । इति॑ । ब्रव॑न् ॥आशुः । अर्ष । बृहत्मते । परि । प्रियेण । धाम्ना । यत्र । देवाः । इति । ब्रवन् ॥āśuḥ | arṣa | bṛhat-mate | pari | priyeṇa | dhāmnā | yatra | devāḥ | iti | bravan
Word by Word
आशुःthe swift one
आशुः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootआशु (प्रातिपदिक) < PIE *h₂eḱ- ‘swift’ (adj.)
ऋषrush / speed forth
ऋष:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootऋष् (धातु) ‘to go/move, rush’
बृहन्मतेfor the great purpose / to the lofty intent
बृहन्मते:
सम्प्रदान
TypeNoun (compound)
Rootबृहन्मति (प्रातिपदिक) = बृहन् + मति ‘great-mindedness/ great thought’
परिaround; forth (as preverb)
परि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग) —
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रियेनwith/through the dear (beloved)
प्रियेन:
करण
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
धाम्नाby (its) abode/radiance
धाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक) ‘abode, seat; (also) radiance/ordinance’
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable (relative adverb)
Rootयत्र (अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इतिthus
इति:
(वाक्य-चिह्न) —
TypeIndeclinable (quotative)
Rootइति (अव्यय)
ब्रुवन्speaking / saying
ब्रुवन्:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootब्रू (धातु) ‘to say, speak’