Mantra 5
Sukta 9.30
Devata: Soma (Pavamāna/Indu), with Indra as receiver of the draught
Samhita Patha (Devanagari)
अप्सु त्वा मधुमत्तमं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒प्सु त्वा॒ मधु॑मत्तमं॒ हरिं॑ हिन्व॒न्त्यद्रि॑भिः । इन्द॒विन्द्रा॑य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
apsú tvā mádhumattamaṃ háriṃ hinvánty ádribhiḥ | índav índrāya pītáye ||
Translation
In the waters of clarity they impel you, O most honey-rich, the tawny luminous one, with the pressing-stones—O Indu—so that Indra may drink and be filled with victorious force.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒प्ऽसु । त्वा॒ । मधु॑मत्ऽतम॑म् । हरि॑म् । हि॒न्व॒न्ति॒ । अद्रि॑ऽभिः । इन्दो॒ इति॑ । इन्द्रा॑य । पी॒तये॑ ॥अप्सु । त्वा । मधुमत्तमम् । हरिम् । हिन्वन्ति । अद्रिभिः । इन्दो इति । इन्द्राय । पीतये ॥ap-su | tvā | madhumat-tamam | harim | hinvanti | adri-bhiḥ | indo iti | indrāya | pītaye
Word by Word
अ॒प्सुin the waters
अ॒प्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मधुमत्तमम्most honeyed / sweetest
मधुमत्तमम्:
कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (विशेषण-प्रातिपदिक) < मधु + मतुप्
हरिम्the tawny one (Soma)
हरिम्:
कर्म (त्वा इत्यस्य समानाधिकरण/विशेषणभावः)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
हिन्वन्तिthey impel / set in motion
हिन्वन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहिन्व् (धातु) ‘प्रेरणे/चोदने’
अद्रिभिःwith stones (pressing-stones)
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘पाषाणः; सोमपेषण-पाषाणः’
इन्दुthe Soma-drop
इन्दु:
कर्तृ (हिन्वन्ति इत्यस्य कर्म/सम्बोधनार्थं न; वाक्ये विषयः)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘सोमः, बिन्दु/रसः’
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
प्रयोजन/सम्प्रदान (अर्थे: पानाय)
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक) ‘पानम्’ < √पा (धातु) ‘पाने’