Mantra 1
Sukta 9.30
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
प्र धारा अस्य शुष्मिणो वृथा पवित्रे अक्षरन् । पुनानो वाचमिष्यति ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र धारा॑ अस्य शु॒ष्मिणो॒ वृथा॑ प॒वित्रे॑ अक्षरन् । पु॒ना॒नो वाच॑मिष्यति ॥
Transliteration
prá dhā́rā asya śuṣmíṇo vṛ́thā pavítre akṣaran | punānáḥ vā́cam iṣyati ||
Translation
Forth flow the streams of this mighty one, freely through the filter; and as he purifies himself, he urges and sets in motion the inspired Word within us.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । धाराः॑ । अ॒स्य॒ । शु॒ष्मिणः॑ । वृथा॑ । प॒वित्रे॑ । अ॒क्ष॒र॒न् । पु॒ना॒नः । वाच॑म् । इ॒ष्य॒ति॒ ॥प्र । धाराः । अस्य । शुष्मिणः । वृथा । पवित्रे । अक्षरन् । पुनानः । वाचम् । इष्यति ॥pra | dhārāḥ | asya | śuṣmiṇaḥ | vṛthā | pavitre | akṣaran | punānaḥ | vācam | iṣyati
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga) / pra (indecl.)
धाराःstreams
धाराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधारा (√धृ ‘to hold/flow’ > dhārā ‘stream’)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (genitive) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (sarvanāman)
शुष्मिणःof the vigorous (one)
शुष्मिणः:
विशेषण (अस्य) / सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootशुष्मिन् (from शुष्म ‘vigor, might’)
वृथाapart, asunder; freely
वृथा:
—
TypeIndeclinable
Rootवृथा (indecl.)
पवित्रेin/through the filter (sieve)
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र (n.) ‘sieve, filter’
अक्षरन्they flowed
अक्षरन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्षर् (क्षरणे ‘to flow, run’)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
कर्तृ (of इष्यति) / विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Root√पू (पवने/शोधने ‘to purify’) → पुनान (pres. mid. ptcp.)
वाचम्speech, voice
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री.)
इष्यतिhe seeks/sets in motion
इष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इष् (इच्छायाम्/प्रेरणे ‘to seek, desire, impel’)