Mantra 4
Sukta 9.3
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष विश्वानि वार्या शूरो यन्निव सत्वभिः । पवमानः सिषासति ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष विश्वा॑नि॒ वार्या॒ शूरो॒ यन्नि॑व॒ सत्व॑भिः । पव॑मानः सिषासति ॥
Transliteration
eṣá víśvāni vā́ryā śū́ro yánn iva sátvabhiḥ | pávamānaḥ sisāsati ||
Translation
This hero, self-purifying, strives toward all desirable treasures, as if driving forward with his powers of being.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । विश्वा॑नि । वार्या॑ । शूरः॑ । यन्ऽइ॑व । सत्व॑ऽभिः । पव॑मानः । सि॒सा॒स॒ति॒ ॥एषः । विश्वानि । वार्या । शूरः । यन्इव । सत्वभिः । पवमानः । सिसासति ॥eṣaḥ | viśvāni | vāryā | śūraḥ | yan-iva | satva-bhiḥ | pavamānaḥ | sisāsati
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वार्याणिchoice/excellent (goods), desirable treasures
वार्याणि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootवार्य (प्रातिपदिक; ‘to be chosen/desired, excellent’)
शूरःhero, mighty one
शूरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
यत्which/that; when
यत्:
कर्म (सम्बन्ध-प्रयोगे) / अव्ययार्थे (काल/सम्बन्ध)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निवःdwelling, home
निवः:
कर्म
TypeNoun
Rootनिवस्/निव (प्रातिपदिक; ‘dwelling, home’)
सत्वभिःwith strengths/powers
सत्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootसत्व (प्रातिपदिक; ‘strength, vigor; strong powers’)
पवमानःbeing purified (Soma), purifying as he flows
पवमानः:
कर्तृ
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootपू (धातु) → पवमान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रकारः; ‘being purified/flowing’)
सिषासतिhe desires to win/obtain; strives for
सिषासति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसास्/शास् (धातु; desiderative formation) → सि-षा-स- (सन्नन्त)