Mantra 2
Sukta 9.28
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष पवित्रे अक्षरत्सोमो देवेभ्यः सुतः । विश्वा धामान्याविशन् ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष प॒वित्रे॑ अक्षर॒त्सोमो॑ दे॒वेभ्य॑: सु॒तः । विश्वा॒ धामा॑न्यावि॒शन् ॥
Transliteration
eṣá pavítre akṣarat sómo devébhyaḥ sutáḥ | víśvā dhā́māny ā́-viśan ||
Translation
This Soma, pressed for the gods, has flowed through the filter; entering all the seats and domains of being, he pervades and establishes the divine order within.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । प॒वित्रे॑ । अ॒क्ष॒र॒त् । सोमः॑ । दे॒वेभ्यः॑ । सु॒तः । विश्वा॑ । धामा॑नि । आ॒ऽवि॒शन् ॥एषः । पवित्रे । अक्षरत् । सोमः । देवेभ्यः । सुतः । विश्वा । धामानि । आविशन् ॥eṣaḥ | pavitre | akṣarat | somaḥ | devebhyaḥ | sutaḥ | viśvā | dhāmāni | ā-viśan
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवित्रेin/at the filter (sieve)
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < √पू (पवने/शोधने)
अक्षरत्flowed, streamed
अक्षरत्:
—
TypeVerb
Root√क्षर् (क्षरणे ‘to flow’)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुतःpressed, extracted
सुतः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्) अथवा कर्तृ-पद-समनाधिकरणम्
TypeParticiple (Adjective) used substantively
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक), √सु (सवने/प्रसवे ‘to press, extract’) + क्त
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (used with neuter plural) / Pronoun-like adjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
धामानिabodes, seats, domains
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
आविशन्entered, pervaded
आविशन्:
—
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने ‘to enter’) with उपसर्ग आ-