Mantra 5
Sukta 9.26
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
तं सानावधि जामयो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । हर्यतं भूरिचक्षसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तं साना॒वधि॑ जा॒मयो॒ हरिं॑ हिन्व॒न्त्यद्रि॑भिः । ह॒र्य॒तं भूरि॑चक्षसम् ॥
Transliteration
táṃ sānā́v ádhi jāmáyo hárim hinvánty ádribhiḥ | haryatáṃ bhū́ricakṣasam ||
Translation
Him on the summit the sisters urge on with the pressing-stones—the tawny one, desirable, of wide and manifold vision.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । सानौ॑ । अधि॑ । जा॒मयः॑ । हरि॑म् । हि॒न्व॒न्ति॒ । अद्रि॑ऽभिः । ह॒र्य॒तम् । भूरि॑ऽचक्षसम् ॥तम् । सानौ । अधि । जामयः । हरिम् । हिन्वन्ति । अद्रिभिः । हर्यतम् । भूरिचक्षसम् ॥tam | sānau | adhi | jāmayaḥ | harim | hinvanti | adri-bhiḥ | haryatam | bhūri-cakṣasam
Word by Word
तम्him/that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सानावधिupon the ridge/summit
सानावधि:
अधिकारण
TypeIndeclinable (compound adverbial)
Rootसानु + अधि (उपसर्ग)
जामयःkinsmen/companions (pressers)
जामयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजामि (प्रातिपदिक)
हरिम्the tawny one (Soma)
हरिम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootहरि (प्रातिपदिक)
हिन्वन्तिthey impel/drive on
हिन्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√हिव्/√हिन्व् (हिनोति) ‘प्रेरणे/चोदने’
अद्रिभिःwith stones (pressing-stones)
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘पत्थर/प्रस्तर; सोमपेषण-शिला’
हर्यतम्delightful/green-tawny
हर्यतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootहर्यत (प्रातिपदिक; √हृ/हर् ‘हरित-रञ्जने/आकर्षणे’ से ‘हर्यत’ = मनोहर/हरित)
भूरिचक्षसम्of wide/many-eyed sight; far-seeing
भूरिचक्षसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootभूरि + चक्षस् (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)