Mantra 2
Sukta 9.26
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Samhita Patha (Devanagari)
तं गावो अभ्यनूषत सहस्रधारमक्षितम् । इन्दुं धर्तारमा दिवः ॥
Samhita Patha (IAST)
तं गावो॑ अ॒भ्य॑नूषत स॒हस्र॑धार॒मक्षि॑तम् । इन्दुं॑ ध॒र्तार॒मा दि॒वः ॥
Transliteration
táṃ gā́vo abhy ànūṣata sahásradhāram ákṣitam | índuṃ dhartā́ram ā́ diváḥ ||
Translation
To him the luminous cows have lowed in assent—him of a thousand streams, unfailing—Indu, the upholder who comes from the heaven of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । गावः॑ । अ॒भि । अ॒नू॒ष॒त॒ । स॒हस्र॑ऽधारम् । अक्षि॑तम् । इन्दु॑म् । ध॒र्तार॑म् । आ । दि॒वः ॥तम् । गावः । अभि । अनूषत । सहस्रधारम् । अक्षितम् । इन्दुम् । धर्तारम् । आ । दिवः ॥tam | gāvaḥ | abhi | anūṣata | sahasra-dhāram | akṣitam | indum | dhartāram | ā | divaḥ
Word by Word
तम्him / that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःthe cows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
—
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
अनूषतpraised / sang to
अनूषत:
क्रिया (कर्तृ-गावः)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उष्/वोच्-परम्परा; वैदिक-रूपम्: अनूषत = anu + ऊषत
सहस्रधारम्thousand-streamed
सहस्रधारम्:
कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहस्र-धार (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भावः: ‘having a thousand streams’)
अक्षितम्imperishable, undecaying
अक्षितम्:
कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअ-क्षि-त (√क्षि ‘क्षय’/‘to perish’ + क्त; नञ्-पूर्वक)
इन्दुम्the drop (Soma)
इन्दुम्:
कर्म (धर्तारम् इत्यस्य विशेष्यः/समनधिकरण-भावः)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
धर्तारम्the supporter / sustainer
धर्तारम्:
कर्म (इन्दुम् इत्यस्य विशेषणम्: ‘supporter’)
TypeNoun (agent)
Rootधर्तृ (√धृ ‘to hold, support’ + तृच्)
आfrom, down from / unto
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
दिवःfrom heaven / from the sky
दिवः:
अपादान
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौ/दिव्; प्रातिपदिक)