Mantra 1
Sukta 9.26
Devata: Soma Pavamāna (with Aditi as supporting cosmic principle)
Samhita Patha (Devanagari)
तममृक्षन्त वाजिनमुपस्थे अदितेरधि । विप्रासो अण्व्या धिया ॥
Samhita Patha (IAST)
तम॑मृक्षन्त वा॒जिन॑मु॒पस्थे॒ अदि॑ते॒रधि॑ । विप्रा॑सो॒ अण्व्या॑ धि॒या ॥
Transliteration
tám amṛkṣanta vājínam upásthe áditeḥ ádhi | víprāso áṇvyā dhiyā́ ||
Translation
Him, the bringer of plenitude of force, the seers have cleansed upon the lap of Aditi, with the subtle discerning thought.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । अ॒मृ॒क्ष॒न्त॒ । वा॒जिन॑म् । उ॒पस्थे॑ । अदि॑तेः । अधि॑ । विप्रा॑सः । अण्व्या॑ । धि॒या ॥तम् । अमृक्षन्त । वाजिनम् । उपस्थे । अदितेः । अधि । विप्रासः । अण्व्या । धिया ॥tam | amṛkṣanta | vājinam | upa-sthe | aditeḥ | adhi | viprāsaḥ | aṇvyā | dhiyā
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋक्षन्तthey purified/brightened
ऋक्षन्त:
—
TypeVerb
Rootऋक्ष् (धातु; ‘to make bright/shine, to adorn/cleanse’—Soma-context)
वाजिनम्the vigorous/swift one (Soma)
वाजिनम्:
कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणम्) अथवा कर्म-समनाधिकरणम्
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक; ‘possessing vāja/strength, swift’)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक; ‘lap, bosom, presence’)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः (उपस्थे)
TypeNoun (Proper)
Rootअदिति (प्रातिपदिक; goddess Aditi)
अधिupon, in
अधि:
अधिकरण-प्रवर्तक (locative-governing: ‘upon/in’)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
विप्रासःthe inspired seers/priests
विप्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक; ‘inspired sage/poet, priest’)
अण्व्याwith subtle/fine
अण्व्या:
करण
TypeAdjective
Rootअण्वी (प्रातिपदिक; ‘fine, subtle, minute’)
धियाby/with (their) insight/prayer
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक; ‘thought, insight, devotion, prayer’)