Mantra 5
Sukta 9.23
Rishi: Uncertain/Traditional: Soma Pavamāna seers
Devata: Soma Pavamāna (bearing Indra-power)
Chandas: Not determinable with certainty from provided verse alone
Samhita Patha (Devanagari)
सोमो अर्षति धर्णसिर्दधान इन्द्रियं रसम् । सुवीरो अभिशस्तिपाः ॥
Samhita Patha (IAST)
सोमो॑ अर्षति धर्ण॒सिर्दधा॑न इन्द्रि॒यं रस॑म् । सु॒वीरो॑ अभिशस्ति॒पाः ॥
Transliteration
sómo arṣati dharṇasír dádhāna indríyaṃ rásam | suvī́ro abhiśastipā́ḥ ||
Translation
Soma streams forth, a foundation of support, bearing the force-essence of Indra—powerful taste of being. He brings noble strength (good heroism) and guards us from hostile word and assault.
Padapatha (Word Analysis)
सोमः॑ । अ॒र्ष॒ति॒ । ध॒र्ण॒सिः । दधा॑नः । इ॒न्द्रि॒यम् । रस॑म् । सु॒ऽवीरः॑ । अ॒भि॒श॒स्ति॒ऽपाः ॥सोमः । अर्षति । धर्णसिः । दधानः । इन्द्रियम् । रसम् । सुवीरः । अभिशस्तिपाः ॥somaḥ | arṣati | dharṇasiḥ | dadhānaḥ | indriyam | rasam | su-vīraḥ | abhiśasti-pāḥ
Word by Word
सोमःSoma (the pressed/flowing Soma)
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु) ‘गत्यर्थ/स्रवण’
धर्णसिःthe supporter/sustainer (bearing one)
धर्णसिः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्/समनाधिकरण)
TypeNoun (Vedic) / epithet
Rootधर्णसि (प्रातिपदिक) < धृ/धरण ‘धारण/आधार’
दधानःbearing, placing, bestowing
दधानः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootधा (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
इन्द्रियम्Indra-like power; vigor, strength
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
रसम्sap, juice, essence
रसम्:
कर्म (इन्द्रियं रसम् = ‘बलदं रस’)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
सुवीरःhaving good heroes/men; very manly/valiant
सुवीरः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + वीर (प्रातिपदिक)
अभिशस्तिपाःprotector from accusation/curse; warder-off of reproach
अभिशस्तिपाः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्)
TypeCompound Noun (agent)
Rootअभिशस्ति (प्रातिपदिक ‘निन्दा/अभियोग/दोषारोप’) + पा (धातु ‘पा रक्षणे/पाने’) → -पाः (रक्षकः)