Mantra 3
Sukta 9.2
Rishi: Vasiṣṭha (vocative present)
Devata: Soma Pavamāna (with waters as assisting powers)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अधुक्षत प्रियं मधु धारा सुतस्य वेधसः । अपो वसिष्ट सुक्रतुः ॥
Samhita Patha (IAST)
अधु॑क्षत प्रि॒यं मधु॒ धारा॑ सु॒तस्य॑ वे॒धस॑: । अ॒पो व॑सिष्ट सु॒क्रतु॑: ॥
Transliteration
ádhukṣata priyáṃ mádhu dhā́rā sutásya vedhásaḥ | apó vasiṣṭa su-krátuḥ ||
Translation
They have milked out the beloved honey: the streams of the pressed Soma for the wise fashioner. O Vasiṣṭha, the waters—guided by a good will of intelligence—carry and clarify that sweetness in us.
Padapatha (Word Analysis)
अधु॑क्षत । प्रि॒यम् । मधु॑ । धारा॑ । सु॒तस्य॑ । वे॒धसः॑ । अ॒पः । व॒सि॒ष्ट॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥अधुक्षत । प्रियम् । मधु । धारा । सुतस्य । वेधसः । अपः । वसिष्ट । सुक्रतुः ॥adhukṣata | priyam | madhu | dhārā | sutasya | vedhasaḥ | apaḥ | vasiṣṭa | su-kratuḥ
Word by Word
अधुक्षतthey milked out / they drew forth
अधुक्षत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म (अधुक्षत् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
मधुsweet drink; honey; Soma-juice
मधु:
कर्म (अधुक्षत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
धाराःstreams, flows
धाराः:
कर्तृ (अधुक्षत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (धाराः इत्यस्य)
TypeNoun/Participle
Rootसुत (√सु ‘to press’ से निष्पन्न कृदन्त/प्रातिपदिक)
वेधसःof the wise one / of the ordainer
वेधसः:
सम्बन्ध (सुतस्य/धाराः इत्यादि-संबन्धे)
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; ‘wise/ordainer’, Vedic)
अपःthe waters
अपः:
कर्म (अधुक्षत् इत्यस्य; ‘waters’ as what is drawn/obtained) अथवा कर्म (आ-√प्/आप्नोति इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वसिष्ठO Vasiṣṭha
वसिष्ठ:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
सुक्रतुःthe good-minded / of good resolve
सुक्रतुः:
कर्तृ/विशेष्य (अन्तर्निहितः—‘he, the good-willed/wise one’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक; ‘good in resolve/rite’)