Mantra 10
Sukta 9.2
Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
गोषा इन्दो नृषा अस्यश्वसा वाजसा उत । आत्मा यज्ञस्य पूर्व्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
गो॒षा इ॑न्दो नृ॒षा अ॑स्यश्व॒सा वा॑ज॒सा उ॒त । आ॒त्मा य॒ज्ञस्य॑ पू॒र्व्यः ॥
Transliteration
goṣā́ indo nṛṣā́ asy aśvasā́ vājásā́ uta | ātmā́ yajñásya pū́rvyaḥ ||
Translation
O Indu, thou art the giver of rays, the giver of the true manhood, the giver of the swift life-force and the plenitude of power; thou art the ancient Self of the sacrifice—the inmost essence that makes the inner offering effective.
Padapatha (Word Analysis)
गो॒ऽसाः । इ॒न्दो॒ इति॑ । नृ॒ऽसाः । अ॒सि॒ । अ॒श्व॒ऽसाः । वा॒ज॒ऽसाः । उ॒त । आ॒त्मा । य॒ज्ञस्य॑ । पू॒र्व्यः ॥गोसाः । इन्दो इति । नृसाः । असि । अश्वसाः । वाजसाः । उत । आत्मा । यज्ञस्य । पूर्व्यः ॥go-sāḥ | indo iti | nṛ-sāḥ | asi | aśva-sāḥ | vāja-sāḥ | uta | ātmā | yajñasya | pūrvyaḥ
Word by Word
गो॒षाःabounding in cows; cow-winning
गो॒षाः:
Kartā (विशेषणम्—इन्दोः)
TypeAdjective
Rootगो-षा (प्रातिपदिक; गो ‘cow’ + -षा ‘possessing/abounding’)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
Sambodhana (सम्बोधन-प्रयोगः)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
नृ॒षाःabounding in men/warriors; man-winning
नृ॒षाः:
Kartā (विशेषणम्—इन्दोः)
TypeAdjective
Rootनृ-षा (प्रातिपदिक; नृ ‘man’ + -षा ‘possessing/abounding’)
अस्यof him/this (of you/this Soma)
अस्य:
Sambandha (षष्ठी—सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्व॒साःhorse-winning; bringing horses
अश्व॒साः:
Kartā (विशेषणम्—इन्दोः)
TypeAdjective
Rootअश्व-सा (प्रातिपदिक; अश्व ‘horse’ + -सा ‘winning/bringing’)
वा॒ज॒साःprize-winning; bringing strength/booty
वा॒ज॒साः:
Kartā (विशेषणम्—इन्दोः)
TypeAdjective
Rootवाज-सा (प्रातिपदिक; वाज ‘prize/strength/food’ + -सा ‘winning/bringing’)
उ॒तand; also
उ॒त:
— (समुच्चय/अधिकरण-निपातः)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
आ॒त्माthe self; essence
आ॒त्मा:
Kartā (सम्बन्ध-वाक्ये मुख्यपदम्)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
य॒ज्ञस्य॑of the sacrifice
य॒ज्ञस्य॑:
Sambandha (षष्ठी—सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
पू॒र्व्यःancient; primeval
पू॒र्व्यः:
Kartā (विशेषणम्—आत्मा)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘ancient, primeval’)