Mantra 6
Sukta 9.17
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (Soma Pavamāna cycle; traditionally attributed to various seers across Book 9)
Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma as inner Ananda/Truth-essence)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verse shows 8+8+8+8 pattern)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि विप्रा अनूषत मूर्धन्यज्ञस्य कारवः । दधानाश्चक्षसि प्रियम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि विप्रा॑ अनूषत मू॒र्धन्य॒ज्ञस्य॑ का॒रव॑: । दधा॑ना॒श्चक्ष॑सि प्रि॒यम् ॥
Transliteration
abhí viprā́ anūṣata mūrdhán-yajñásya kārávaḥ | dádhānāś cákṣasi priyám ||
Translation
The illumined seers and the makers of the Word chant upward toward the head and summit of the sacrifice; bearing the beloved delight, they behold it in the seeing (inner vision).
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । विप्राः॑ । अ॒नू॒ष॒त॒ । मू॒र्धन् । य॒ज्ञस्य॑ । का॒रवः॑ । दधा॑नाः । चक्ष॑ति । प्रि॒यम् ॥अभि । विप्राः । अनूषत । मूर्धन् । यज्ञस्य । कारवः । दधानाः । चक्षति । प्रियम् ॥abhi | viprāḥ | anūṣata | mūrdhan | yajñasya | kāravaḥ | dadhānāḥ | cakṣati | priyam
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
विप्राःinspired poets/priests
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अनूषतthey praised/sang
अनूषत:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootनूष्/नुष् (स्तुति/गानार्थ धातु; वैदिक)
मूर्धन्the head, summit
मूर्धन्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कारवःsingers, bards
कारवः:
Kartā (विप्राः के समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
दधानाःplacing, bestowing; bearing
दधानाः:
Kartā (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootधा (धातु) → दधाना (वर्तमान कृदन्त, शतृ/शानच्)
चक्षसिin the sight/eye
चक्षसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचक्षस् (प्रातिपदिक)
प्रियम्the dear/pleasing (thing)
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)