Mantra 5
Sukta 9.17
Rishi: Kāṇva (general)
Devata: Soma Pavamāna (with solar comparison)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अति त्री सोम रोचना रोहन्न भ्राजसे दिवम् । इष्णन्त्सूर्यं न चोदयः ॥
Samhita Patha (IAST)
अति॒ त्री सो॑म रोच॒ना रोह॒न्न भ्रा॑जसे॒ दिव॑म् । इ॒ष्णन्त्सूर्यं॒ न चो॑दयः ॥
Transliteration
áti trī́ soma rocanā́ róhann na bhrājase dívaṃ | iṣṇánt sū́ryaṃ na códayaḥ ||
Translation
Passing beyond the three luminous worlds, O Soma, thou ascendest and shinest in heaven; urging like the Sun, thou drivest forward—impelling the inner light to its full course.
Padapatha (Word Analysis)
अति॑ । त्री । सो॒म॒ । रो॒च॒ना । रोह॑न् । न । भ्रा॒ज॒से॒ । दिव॑म् । इ॒ष्णन् । सूर्य॑म् । न । चो॒द॒यः॒ ॥अति । त्री । सोम । रोचना । रोहन् । न । भ्राजसे । दिवम् । इष्णन् । सूर्यम् । न । चोदयः ॥ati | trī | soma | rocanā | rohan | na | bhrājase | divam | iṣṇan | sūryam | na | codayaḥ
Word by Word
अतिbeyond, over
अति:
Adhikaraṇa (गतिविशेष/परिमाण-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
त्रीःthree (regions/worlds)
त्रीः:
Karma (गन्तव्य-सम्बन्ध: ‘तीन (लोकान्/प्रदेशान्)’)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
रोचनाःluminous realms, bright spaces
रोचनाः:
Karma (अतिक्रम्य-गन्तव्य: luminous realms)
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक; √रुच् ‘दीप्तौ’ से)
रोहन्ascending, mounting
रोहन्:
Kartā (सोमः—‘आरोहन्’)
TypeVerb (participle)
Root√रुह् (रुहँ) ‘आरोहणे’
नlike, as
न:
— (उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
भ्राजसेyou shine, are radiant
भ्राजसे:
Kartā (त्वम् = सोमः)
TypeVerb
Root√भ्राज् ‘दीप्तौ’
दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
Karma (गन्तव्य/व्याप्ति: heaven)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘द्युलोक’)
इष्णन्impelling, urging on
इष्णन्:
Kartā (सोमः—‘प्रेरयन्/वेगयन्’)
TypeVerb (participle)
Root√इष् ‘इच्छा/प्रेरणे’ (वैदिक: वेग/प्रेरणा)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma (यम् प्रेरयति)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
— (उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
चोदयःyou impel, you set in motion
चोदयः:
Kartā (त्वम् = सोमः)
TypeVerb
Root√चुद् ‘प्रेरणे’