Mantra 4
Sukta 9.16
Rishi: Kāṇva (traditional attribution for many Soma Pavamāna hymns; specific verse-level attribution varies by recension)
Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification)
Chandas: Gāyatrī (common in RV 9 pavamāna sequences; exact metrical scan may vary by pada reading)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र पुनानस्य चेतसा सोमः पवित्रे अर्षति । क्रत्वा सधस्थमासदत् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र पु॑ना॒नस्य॒ चेत॑सा॒ सोम॑: प॒वित्रे॑ अर्षति । क्रत्वा॑ स॒धस्थ॒मास॑दत् ॥
Transliteration
prá punānásya cétasā sómaḥ pavítre arṣati | krátvā sadhástham ā́ ásadat ||
Translation
Forward rushes Soma, purified by the awakened consciousness, flowing through the filter; by the power of will and right intention he comes and takes his seat in the common foundation (of the sacrifice and the being).
Padapatha (Word Analysis)
प्र । पु॒ना॒नस्य॑ । चेत॑सा । सोमः॑ । प॒वित्रे॑ । अ॒र्ष॒ति॒ । क्रत्वा॑ । स॒धऽस्थ॑म् । आ । अ॒स॒द॒त् ॥प्र । पुनानस्य । चेतसा । सोमः । पवित्रे । अर्षति । क्रत्वा । सधस्थम् । आ । असदत् ॥pra | punānasya | cetasā | somaḥ | pavitre | arṣati | kratvā | sadha-stham | ā | asadat
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
पुनानस्यof the purifying (one)
पुनानस्य:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypeAdjective/Participle
Root√पू (पूञ्) ‘to purify’ → पुनान (pres. mid. participle stem)
चेतसाwith (his) mind/intent
चेतसा:
करण
TypeNoun
Rootचेतस् (n.) ‘mind, intention’
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (prātipadika)
पवित्रेin/through the filter
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र (n.) ‘filter, strainer’
अर्षतिflows, streams
अर्षति:
—
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (Vedic) ‘to flow, rush’
क्रत्वाby (his) resolve/ritual power
क्रत्वा:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (m.) ‘power of will, resolve, ritual skill’
सधस्थम्the seat/abode (common place)
सधस्थम्:
कर्म (goal as object of motion)
TypeNoun
Rootसधस्थ (n.) ‘common seat/abode, assembly-place’
आसदत्sat down upon / reached
आसदत्:
—
TypeVerb
Rootआ-√सद् ‘to sit down, approach, reach’