Mantra 6
Sukta 9.15
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष वसूनि पिब्दना परुषा ययिवाँ अति । अव शादेषु गच्छति ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष वसू॑नि पिब्द॒ना परु॑षा ययि॒वाँ अति॑ । अव॒ शादे॑षु गच्छति ॥
Transliteration
eṣá vasū́ni pibdanā́ párūṣā yayivā́ṃ áti | áva śā́deṣu gacchati ||
Translation
This Soma drinks in the riches of being; passing beyond the hard places, he goes down into the seats of firm foundation, to establish the gain in life.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । वसू॑नि । पि॒ब्द॒ना । परु॑षा । य॒यि॒ऽवान् । अति॑ । अव॑ । शादे॑षु । ग॒च्छ॒ति॒ ॥एषः । वसूनि । पिब्दना । परुषा । ययिवान् । अति । अव । शादेषु । गच्छति ॥eṣaḥ | vasūni | pibdanā | paruṣā | yayi-vān | ati | ava | śādeṣu | gacchati
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
पिब्दनाby/with drinking; in a drinking manner
पिब्दना:
करण
TypeParticiple/Adjectival (Vedic kṛdanta)
Rootपिब् (धातु) + दना (कृदन्त-प्रत्यय; Vedic) → पिब्दना
परुषाwith/through the harsh (one/means); harshly
परुषा:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootपरुष- (प्रातिपदिक)
ययिवान्having gone, having sped
ययिवान्:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (perfect active, kṛdanta)
Rootया (धातु) → ययि- (परिपूर्ण/पर्याय-गमन) + वान् (कृत्-प्रत्यय, क्तवत्) → ययिवान्
अतिover, beyond
अति:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अवdown, forth
अव:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
शादेषुin the seats/abodes
शादेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशाद- (प्रातिपदिक; वैदिक, ‘आश्रय/स्थान/आवास’ इत्यर्थे)
गच्छतिgoes, proceeds
गच्छति:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)