Mantra 4
Sukta 9.15
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष शृङ्गाणि दोधुवच्छिशीते यूथ्यो वृषा । नृम्णा दधान ओजसा ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष शृङ्गा॑णि॒ दोधु॑व॒च्छिशी॑ते यू॒थ्यो॒३॒॑ वृषा॑ । नृ॒म्णा दधा॑न॒ ओज॑सा ॥
Transliteration
eṣá śṛ́ṅgāṇi dódhuvac chíśīte yūthyò vṛ́ṣā́ | nṛmnā́ dádhāna ójasā ||
Translation
This Soma, the bull of the herd, shakes his horns and sharpens himself, bearing manly might and force—an energy that breaks through and affirms mastery.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । शृङ्गा॑णि । दोधु॑वत् । शिशी॑ते । यू॒थ्यः॑ । वृषा॑ । नृ॒म्णा । दधा॑नः । ओज॑सा ॥एषः । शृङ्गाणि । दोधुवत् । शिशीते । यूथ्यः । वृषा । नृम्णा । दधानः । ओजसा ॥eṣaḥ | śṛṅgāṇi | dodhuvat | śiśīte | yūthyaḥ | vṛṣā | nṛmṇā | dadhānaḥ | ojasā
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
शृङ्गाणिhorns
शृङ्गाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
दोधुवत्shook, kept shaking
दोधुवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धू (धुनोति) [Intensive/Reduplicated: दोधू-]
शिशीतेsharpens (itself), becomes keen
शिशीते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√शा/√शि (शिशीते ‘to sharpen, whet, make keen’)
यूथ्यःherd-going, belonging to the troop
यूथ्यः:
कर्तृ (एषः/वृषा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयूथ्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to the herd/troop’)
वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘bull, vigorous one’)
नृम्णाwith manly might
नृम्णा:
करण
TypeNoun
Rootनृम्ण (प्रातिपदिक; ‘manly power, heroism’)
दधानःbearing, possessing
दधानः:
कर्तृ (एषः/वृषा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√धा (दधाति) → दधान (वर्तमान कृदन्त)
ओजसाwith strength
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक; ‘strength, vigor’)