Mantra 3
Sukta 9.15
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष हितो वि नीयतेऽन्तः शुभ्रावता पथा । यदी तुञ्जन्ति भूर्णयः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष हि॒तो वि नी॑यते॒ऽन्तः शु॒भ्राव॑ता प॒था । यदी॑ तु॒ञ्जन्ति॒ भूर्ण॑यः ॥
Transliteration
eṣá hitó ví nīyate ’ntáḥ śubhrā́vatā pathā́ | yádī tuñjánti bhū́rṇayaḥ ||
Translation
This Soma, set in place, is led inward along the shining path, when the pressing forces drive and urge him into his true course.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । हि॒तः । वि । नी॒य॒ते॒ । अ॒न्तरिति॑ । शु॒भ्रऽव॑ता । प॒था । यदि॑ । तु॒ञ्जन्ति॑ । भूर्ण॑यः ॥एषः । हितः । वि । नीयते । अन्तरिति । शुभ्रवता । पथा । यदि । तुञ्जन्ति । भूर्णयः ॥eṣaḥ | hitaḥ | vi | nīyate | antariti | śubhra-vatā | pathā | yadi | tuñjanti | bhūrṇayaḥ
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक: एष-)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
इतःfrom here, hence
इतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootइतः
विapart, forth (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि
नीयतेis led, is guided
नीयते:
—
TypeVerb
Rootनी (धातु: नयति; उपसर्ग: वि-)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
शुभ्रावताwith the bright/gleaming
शुभ्रावता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootशुभ्रावत् (प्रातिपदिक; शुभ्र + वत्)
पथाby the path
पथा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथ् (प्रातिपदिक: पथ-)
यदीwhen/if
यदी:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि
तुbut, then
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु
तुञ्जन्तिthey thrust/impel, they press on
तुञ्जन्ति:
—
TypeVerb
Rootतुञ्ज् (धातु)
भूर्णयःthe whirling ones (eddies/waves; rushing streams)
भूर्णयः:
Kartā
TypeNoun
Rootभूर्णि (प्रातिपदिक)