HomeRig VedaMandala 9Sukta 113Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 9.113

Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Devata: Soma Pavamāna; associated figure: Yama Vaivasvata; Indra in refrain.
Chandas: Unverified without metrical scan.

यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

यत्र॒ राजा॑ वैवस्व॒तो यत्रा॑व॒रोध॑नं दि॒वः । यत्रा॒मूर्य॒ह्वती॒राप॒स्तत्र॒ माम॒मृतं॑ कृ॒धीन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥

yátra rājā́ vaivasvató yátrāvaródhanaṃ diváḥ | yátrāmū́r yahvatī́r ā́pas tátra mā́m amṛ́taṃ kṛdhī́ndrāyéndo pári srava ||

Where King Vaivasvata is, where the enclosure/gate of heaven is, where those mighty waters are—there make me immortal. O Indu, flow around and forth for Indra.

यत्र॑ । राजा॑ । वै॒व॒स्व॒तः । यत्र॑ । अ॒व॒ऽरोध॑नम् । दि॒वः । यत्र॑ । अ॒मूः । य॒ह्वतीः । आपः॑ । तत्र॑ । माम् । अ॒मृत॑म् । कृ॒धि॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥यत्र । राजा । वैवस्वतः । यत्र । अवरोधनम् । दिवः । यत्र । अमूः । यह्वतीः । आपः । तत्र । माम् । अमृतम् । कृधि । इन्द्राय । इन्दो इति । परि । स्रव ॥yatra | rājā | vaivasvataḥ | yatra | ava-rodhanam | divaḥ | yatra | amūḥ | yahvatīḥ | āpaḥ | tatra | mām | amṛtam | kṛdhi | indrāya | indo iti | pari | srava

यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्-तत्र-सम्बन्ध
राजाthe king
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वैवस्वतःVaivasvata (Yama), son of Vivasvat
वैवस्वतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवैवस्वत (विशेषण/नाम; विवस्वत्-अपत्य)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अवरोधनम्enclosure, confinement; barrier
अवरोधनम्:
कर्तृ/अधिकरण (स्थानीय-वस्तु)
TypeNoun
Rootअव-√रुध् (रुधिर्/रुध् ‘to obstruct, confine’) → अवरोधन (नपुं.)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘heaven, sky’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अमूर्यह्वतीःthe (waters) calling/inviting, not-failing/undelaying (epithet)
अमूर्यह्वतीः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअमूर्यह्वती (स्त्री. बहु.; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: अमूर्य + आह्वती) < √ह्वा ‘to call/invoke’
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘water’)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अमृतम्immortal(ity)
अमृतम्:
कर्म (द्वितीयकर्म/परिणाम)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक; ‘immortal, immortality’)
कृधिmake (me)
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; सोम)
परिaround, forth
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow
स्रव:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्रु (स्रवति ‘to flow’)