Mantra 8
Sukta 9.11
Devata: Soma (for Indra’s drinking; Indra implied as recipient-power)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे । मनश्चिन्मनसस्पतिः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रा॑य सोम॒ पात॑वे॒ मदा॑य॒ परि॑ षिच्यसे । म॒न॒श्चिन्मन॑स॒स्पति॑: ॥
Transliteration
índrāya soma pā́tave mádāya pári sicyase | manaś cín manasas pátiḥ ||
Translation
O Soma, thou art poured and made to flow all around for Indra to drink, for the ecstasy that uplifts; thou art the lord of mind, and even the mind is governed by thee.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रा॑य । सो॒म॒ । पात॑वे । मदा॑य । परि॑ । सि॒च्य॒से॒ । म॒नः॒ऽचित् । मन॑सः । पतिः॑ ॥इन्द्राय । सोम । पातवे । मदाय । परि । सिच्यसे । मनःचित् । मनसः । पतिः ॥indrāya | soma | pātave | madāya | pari | sicyase | manaḥ-cit | manasaḥ | patiḥ
Word by Word
इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पातवेfor drinking / for the drinker
पातवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent noun)
Rootपा (धातु) → पातृ/पातु (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘पाने’)
मदायfor exhilaration / intoxication
मदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
परिaround; forth (as preverb)
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
षिच्यसेyou are poured (out), you flow/are sprinkled
षिच्यसे:
कर्म/कर्मणि-भाव (स्वकर्मक-प्रयोगः: ‘thou art poured/filtered’)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु) ‘सिञ्चति’
मनःmind
मनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
चित्indeed; even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
मनसःof the mind
मनसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ/विशेष्य (समास-उत्तरपद)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)