Mantra 15
Sukta 9.108
Devata: Soma Pavamāna (for Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्राय सोम पातवे नृभिर्यतः स्वायुधो मदिन्तमः । पवस्व मधुमत्तमः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रा॑य सोम॒ पात॑वे॒ नृभि॑र्य॒तः स्वा॑यु॒धो म॒दिन्त॑मः । पव॑स्व॒ मधु॑मत्तमः ॥
Transliteration
índrāya soma pātáve nṛ́bhir yatáḥ svā́yudho madíntamaḥ | páv asva mádhu-mattamaḥ ||
Translation
For Indra to drink, urged on by the seekers, O Soma—self-armed, most intoxicating—purify yourself, become most honeyed in delight.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रा॑य । सो॒म॒ । पात॑वे । नृऽभिः॑ । य॒तः । सु॒ऽआ॒यु॒धः । म॒दिन्ऽत॑मः । पव॑स्व । मधु॑मत्ऽतमः ॥इन्द्राय । सोम । पातवे । नृभिः । यतः । सुआयुधः । मदिन्तमः । पवस्व । मधुमत्तमः ॥indrāya | soma | pātave | nṛ-bhiḥ | yataḥ | su-āyudhaḥ | madin-tamaḥ | pavasva | madhumat-tamaḥ
Word by Word
इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पातवेfor the drinker (i.e., for Indra as drinker)
पातवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootपा (धातु) → पातृ/पातु (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘पातृ’/‘पातु’ = drinker)
नृभिःby/with men (heroes)
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
यतःfrom where; whence
यतः:
अपादान (भावार्थे) / सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय; from pronominal base य-)
स्वायुधःhaving one’s own weapon; self-armed
स्वायुधः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्व + आयुध (प्रातिपदिक)
मदिन्तमःmost exhilarating / most intoxicating
मदिन्तमः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्ता-विशेषण
TypeAdjective (superlative)
Rootमदिन् (प्रातिपदिक; from √मद् ‘to be exhilarated/intoxicated’) + तमप्
पवस्वpurify yourself; flow clear
पवस्व:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = सोम
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘to purify, to flow (as Soma)’
मधुमत्तमःmost honeyed; sweetest
मधुमत्तमः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्ता-विशेषण
TypeAdjective (superlative)
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक ‘honey-sweet, full of sweetness’) + तमप्