HomeRig VedaMandala 9Sukta 107Mantra 26
Previous Mantra

Mantra 26

Sukta 9.107

Devata: Soma Pavamana (Indu)

अपो वसानः परि कोशमर्षतीन्दुर्हियानः सोतृभिः । जनयञ्ज्योतिर्मन्दना अवीवशद्गाः कृण्वानो न निर्णिजम् ॥

अ॒पो वसा॑न॒: परि॒ कोश॑मर्ष॒तीन्दु॑र्हिया॒नः सो॒तृभि॑: । ज॒नय॒ञ्ज्योति॑र्म॒न्दना॑ अवीवश॒द्गाः कृ॑ण्वा॒नो न नि॒र्णिज॑म् ॥

apó vásānaḥ pári kóśam arṣatī́ndur hiyānáḥ sotṛ́bh iḥ | janáyan jyótir mandánā avīvaśád gā́ḥ kṛṇvānáḥ ná nirṇíjam ||

Clothed in the waters, the drop (Indu) streams around the vessel, urged on by the pressers. Creating the Light, rejoicing, he makes the Rays (the cows) to shine forth, as one fashioning a radiant robe (a bright vesture of manifestation).

अ॒पः । वसा॑नः । परि॑ । कोश॑म् । अ॒र्ष॒ति॒ । इन्दुः॑ । हि॒या॒नः । सो॒तृऽभिः॑ । ज॒नय॑न् । ज्योतिः॑ । म॒न्दनाः॑ । अ॒वी॒व॒श॒त् । गाः । कृ॒ण्वा॒नः । न । निः॒ऽनिज॑म् ॥अपः । वसानः । परि । कोशम् । अर्षति । इन्दुः । हियानः । सोतृभिः । जनयन् । ज्योतिः । मन्दनाः । अवीवशत् । गाः । कृण्वानः । न । निःनिजम् ॥apaḥ | vasānaḥ | pari | kośam | arṣati | induḥ | hiyānaḥ | sotṛ-bhiḥ | janayan | jyotiḥ | mandanāḥ | avīvaśat | gāḥ | kṛṇvānaḥ | na | niḥ-nijam

अपःwaters
अपः:
कर्म (गन्तव्य/पर्याप्ति-वस्तु)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वसानःclothing, putting on
वसानः:
कर्तृ (इन्दुः)
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√वस् (वस् आच्छादने) → वस (शानच्)
परिaround
परि:
उपपद-सम्बन्ध (परितः/पर्यन्तम्)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
कोशम्vessel, cask (filter-vat)
कोशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ)
इन्दुःIndu (Soma-drop)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
हियानःimpelled, speeding on
हियानः:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√हि (गत्यर्थ/प्रेरणे) → हि (शानच्)
सोतृभिःby the pressers
सोतृभिः:
करण
TypeNoun
Rootसोतृ (√सु ‘to press’ + तृ) (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Verbal) / Verb-derived
Root√जन् (जनने) → जनय (शतृ) (णिच्)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
मन्दनाःgladdenings, exhilarations
मन्दनाः:
कर्तृ (सह-कर्तृ/विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective
Rootमन्दना (प्रातिपदिक; ‘gladdening/joy’)
अवीवशत्made (them) eager/pliant; exhilarated
अवीवशत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वश् (वशीकरणे/तोषणे) → वीवश (लुङ्/इम्पर्फेक्ट; intensive/reduplicated)
गाःcows (also: rays)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
कृण्वानःmaking, doing
कृण्वानः:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√कृ (करणे) → कृण्व (शानच्)
like
:
सम्बन्ध (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
निर्णिजम्bright garment, shining robe
निर्णिजम्:
कर्म/उपमान-वस्तु
TypeNoun
Rootनिर्णिज् (प्रातिपदिक)