Mantra 14
Sukta 9.106
Devata: Soma Pavamana
Samhita Patha (Devanagari)
अया पवस्व देवयुर्मधोर्धारा असृक्षत । रेभन्पवित्रं पर्येषि विश्वतः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒या प॑वस्व देव॒युर्मधो॒र्धारा॑ असृक्षत । रेभ॑न्प॒वित्रं॒ पर्ये॑षि वि॒श्वत॑: ॥
Transliteration
ayā́ pavasva devayúr mádhor dhā́rā asṛkṣata | rébhan pavítraṃ páryeṣi viśvátas ||
Translation
Thus purify yourself, longing for the gods; the streams of honey have been released. O chanting one, you move around the filter from every side—making the whole being clear.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒या । प॒व॒स्व॒ । दे॒व॒ऽयुः । मधोः॑ । धाराः॑ । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ । रेभ॑न् । प॒वित्र॑म् । परि॑ । ए॒षि॒ । वि॒श्वतः॑ ॥अया । पवस्व । देवयुः । मधोः । धाराः । असृक्षत । रेभन् । पवित्रम् । परि । एषि । विश्वतः ॥ayā | pavasva | deva-yuḥ | madhoḥ | dhārāḥ | asṛkṣata | rebhan | pavitram | pari | eṣi | viśvataḥ
Word by Word
अयाby this; with this (means/way)
अया:
करण
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (प्रातिपदिक) → अयम्/इयम्/इदम्
पवस्वpurify yourself; flow pure
पवस्व:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√पू (पूञ् पवने) / √पु (पवते) ‘to purify, become pure’
देवयुःgod-seeking; devoted to the gods
देवयुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootदेव + यु (प्रातिपदिक: देवयु-)
मधोःof sweetness; of honey (i.e., Soma’s sweet juice)
मधोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
धाराःstreams; flows
धाराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
असृक्षतthey have been released; they streamed forth
असृक्षत:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (सृजति) ‘to let go, send forth, flow’
रेभन्O singer/praiser (Soma addressed as the inspired one)
रेभन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootरेभ (प्रातिपदिक: रेभ-) ‘singer, praiser’
पवित्रम्the filter; the purifying sieve (pavitra)
पवित्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
परिaround; all around
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
एषिyou go; you move
एषि:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/√इ (एषि < एति/एषि: ‘to go, move’)
विश्वतःon all sides; from every direction
विश्वतः:
अधिकारण (दिशा/व्याप्ति)
TypeIndeclinable (adverb)
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित अव्यय)