Mantra 1
Sukta 9.105
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
तं वः सखायो मदाय पुनानमभि गायत । शिशुं न यज्ञैः स्वदयन्त गूर्तिभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
तं व॑: सखायो॒ मदा॑य पुना॒नम॒भि गा॑यत । शिशुं॒ न य॒ज्ञैः स्व॑दयन्त गू॒र्तिभि॑: ॥
Transliteration
táṃ vaḥ sákhāyo mádāya punānám abhí gāyata | śíśuṃ ná yajñáir svádayanta gūrtíbhiḥ ||
Translation
To him, O companions, sing— to the self-purifying One for ecstasy. Make him sweet to the taste like a child, by the works of offering and by the well-shaped utterances.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । वः॒ । स॒खा॒यः॒ । मदा॑य । पु॒ना॒नम् । अ॒भि । गा॒य॒त॒ । शिशु॑म् । न । य॒ज्ञैः । स्व॒द॒य॒न्त॒ । गू॒र्तिऽभिः॑ ॥तम् । वः । सखायः । मदाय । पुनानम् । अभि । गायत । शिशुम् । न । यज्ञैः । स्वदयन्त । गूर्तिभिः ॥tam | vaḥ | sakhāyaḥ | madāya | punānam | abhi | gāyata | śiśum | na | yajñaiḥ | svadayanta | gūrti-bhiḥ
Word by Word
तम्him / that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सखायःfriends
सखायः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
मदायfor exhilaration / intoxication
मदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
पुनानम्purifying (himself) / being purified
पुनानम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootपू (धातु) → पुनान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपद)
अभिtowards, unto
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गायतsing (you all)!
गायत:
क्रिया
TypeVerb
Rootगै (धातु)
शिशुम्the child / young one
शिशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
यज्ञैःwith sacrifices / by rites
यज्ञैः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
स्वदयन्तthey made (him) sweet / they gladdened
स्वदयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु) → स्वदय (वर्तमान-प्रत्यय)
गूर्तिभिःwith praises / with laudations
गूर्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootगूर्ति (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/प्रशंसा/उत्साहक-वाक्य’)